Oté

La vinas konm goudron épi konm l’angré ! Bann solisyon sinp la pa lo pli mové !

Justin / 19 séptanm 2014

Mi sort lir in nouvèl dann in zournal morisien. In nouvèl i port pa dsi Moris, li mèm, mé dsi in péi l’afrik i apèl Kongo, Soman sé in nouvèl i intérès anou, si ni intérès dévlopman nout péi. Pars li port dsi la kiltir kann, é dsi sak lo zournal i apèl in panopli produi dérivé. I anparl troi-kat produi, nou la fini koz dési dann nout zournal. Pou zordi, mi rotien sak i apèl "la vinasse". Kosa i lé lo vinas ? Sé in ji k’i rès kan la fine fé distilasyon pou fé lalkol. Nana la vinas kan.,, konm nana la vinas bétrav a sik.

Dann péi Ba-Kongo demoun i plant kann. Nana in l’izine épi sink vilaz dann l’arondisman. Bann médsin i rakont nana si tèlman la pousyèr dann la sézon sèk ké bann moun la-ba i trap l’oprésyon, lalèrzi la tibèrkiloz é d’ot maladi la réspirasyon ankor. Donk, kan la komans plant kann é kan la fé l’izine bann propriyétèr la pran l’abitid vèrs la vinas dann bann shomin pou abat la pousyèr : sé in n’afèr k’i abate la pousyèr. Son léfé i dir toultan ké na poin in bonpé gro plui. Touléka, na moins la pousyèr é sé in bon z’afèr… Dan l’izine i donn gratuit la vinas bann travayèr pou zot mète dann zot l’alé épi dann zot bout la kour. Domoun kan la vi sa, la parti rodé zot osi épi zot la fé parèy ... Akoz i mète pa goudron ? pars goudron i kout tro shèr épi la vinas i ansèrv konm goudron.

Lo rézilta ? Moin la fine dir na moins la pousyèr é bann médsin la romark in n’afèr, na moins demoun i sava oir azot pou bann maladi l’avé avan sirtou bann zanfan, bann vyé pèrsone épi bann madam an voi d’famiy. Donk ala in bon n’afèr i pé fèr avèk kann sirtou kan la popilasyon na poin tro d’moiyin, éna moins la polisyon galman. Anplis, sa in produi i tiliz dann kann konm l’angré é lo rannman lé bien bon ziska dé troi foi plis ké avan, vi k’sé in bon fèrtilizan. .

Konm de koi, bann solisyon sinp la pa bann pli mové solisyon. I fo ni pans sa l’èr in pé i vé détrui kann shé nou.

NB. In kozman pou la rout : "Fèr sinp lé konpliké !". Sa lé vré pou vréman pars kan in n’afèr lé sinp, bann léspri for i éstime na in problèm la dsou. poitan kan in solisyon lé sinp sé pars sak la trouvé la bien fé travay son tète. Si la pa asé fé travay son tèt son solisyon sar konpliké. In légzanp ? La rout tamarin i pass in pé an otèr, poitan in bonpé d’moun téi oi ali pass bordmèr. I fo dir in bonpé té i koné pa lo réshofman klimatik, ni lo dézanklavman lé o… Donk zot téi pans sa in gadjèt Paul Vergès. Fé travay la tète ? Sa sé in n’afèr k’i fo.


Kanalreunion.com