APE : alerte générale sur les emplois à La Réunion, résultat de l’aliénation
9 juin, parRisque d’anéantissement des emplois liés à la production de richesses à La Réunion
28 novanm 2009

Si i di « le trin lontan », plus ke sur, tout bann demoun, 50 an a monté, va rapèl lodër sharbon n’tèr apo levé. Si zot i ral mië Iodër, zot va santir tamarin n’L’lnd par koté La Possession, la mèr devan Kap Lahoussaye ; épula, lërk i pass dann filao Saint-Leu, in lodër rézin n’mèr, in lodër solèy, in loder vakanss !
Ansanm lodër i mont, ansanm zimaj i ardéfil, konmsidiré in film le tan Iontan, mé in film vivan, oui !
Ek la koulër, èk la muzik, èk le kozman ki fo ! Hin, mon bann dalon ? Zot i ansouvien ? Zot i ansouvien kan le trin té i anbèk dan la tunel, koman le kër té i bat dann do ? Le vagon té i balanss-balanss, kalang-kalang ! Le pti lanp anlèr lé si tèlman fay, lu té vien pa bou éklèr arien… apark lu-minm ! Alor té le fénoir, lanfèr, léternité pandan o moin... 20 minut ! Toudinkou soman, in kou d’siflèt : tio ! In gran lumièr. Sov !
Tünel té fini. Zot i ansouvien le soulajman ; la réspirassion i arvien, le kër i arpran son plass, la vi lé paré po arkomanssé.
Di pa moin zot i antan pa, koméla ankor, koman ti-trin-la té i lof dan la désant, té i donn digaz, té i tay la briz. La, la rou an fèr té i shant su le ray an fèr :
« Defë dann kann, defë dann kann, defë dann kann ! ». Mé soman, tèl navé in mti monté, le trin té i ral le kor ; le shanté osi té pu parèy, té i di : « Pu kapab, pu kapab, pu kapab ! ».
Di pa main zot la oubliyé, kan té i arèt La Possession, Saint-Paul, Saint-Gilles : bazardié èk bazardière té i antour le trin, panié su la tèt, la tant dann bra, pou vann jujub, bonbon koko, fondante, zat, é louskisansui…
Trin-la té le trin nout jëne tan ; le trin léspoir, le trin la vi.
In jour soman, la di trin-la i arvien tro shèr... Loto, kamyon té plu pratik, sa té i pass partou. La guèr té fini, navé lésanss. Pou dir le plu vré : transportër navé in bon bénèf pou fé ! Anpluskesa, té in bon lokazion pou fini èk la rass bann shemino, arienk sindikaliss ! Juj pu si déssertin lé kontan. Alor, la tué le trin !
Astër, shemin blaké partou ; katvoi i koup dan la montagn ; loto i filosh, i filosh... I filosh ? Kèl filoshé, la ? Zot i woi pa zot-minm, nou l’a pou toufé su l’shemin blaké ? Lërk i sava travay gran matin bonër, Iërk i rant la kaz su l’tar, inn déryèr l’ot, déryèr l’ot, par déryèr l’ot ankor, pa moiyen avanssé, pu moiyen arkilé, nu arsamn zéskargo dan nout kokiy an fèr.
Dan tousala, alé pa kroir moin lé kont le progré ! Non va ! Moin lé pa kont la modeniss ! Mé soman, mi di konmsa : barn boug la déssid pou nou noré du o moin majine in bon rézo transpor an komun. Astër nou lé dan in kol jak pa fassil pou dégomé. Mé alapak l’otre jour, bann résponsab la mèt ansanm pou tash moiyen trouv le bout se lanboulkidi. E na inn dann ta la trouv in lidé… In bon lidé pou vréman ! La di konms : « Vou-zot... akoz pa le trin ? ».
Zot i antan sa, marmay ? Zot i woi Iistoir koman k’i lé ? Défoi lu anroul su lu-minm, plu for in serpan. Vèy azot bien, se zistoir transpor-la lé kab fini… par landroi lu noré du komanssé !
Robert Gauvin
Tiré du livre “La Rényon dann kër”
Dan s’tan-la moin té pokor né
Dan le vantr mon manman
Moin t’apo majiné
Le péi moin noré débarké.
Dann fénoir,
Moin té fèrm le zië
Pou mië woir
Moin té rèv in péi…
Oui ! Rêver son île, lui prêter l’oreille, l’observer entrain de se faire, se défaire, se refaire ; la ressentir de tout son être ; dire cette île et son peuple avec les mots secrets de sa langue maternelle, tantôt avec vigueur, tantôt avec humour, toujours avec tendresse. C’est cela que Robert Gauvin s’est attaché à faire avec bonheur.
Risque d’anéantissement des emplois liés à la production de richesses à La Réunion
Mézami mi rapèl lo tan nou téi koné fé gran-gran lopérassion : kissoi bann miltiplikassion plizyèr shif, kissoi bann divizion, kissoi mèm lo (…)
L’ouverture aux services de l’Accord de partenariat économique (APE) entre l’Union européenne, les Comores, Madagascar, Maurice et les Seychelles (…)
In kozman pou la rout
Communiqué officiel du 40e Conseil des ministres de la COI
Qui a dit que le peuple réunionnais était condamné à subir les schémas descendants de la mondialisation marchande et à n’être que le spectateur (…)
Au lieu de reproduire la France, les Réunionnais devraient s’inspirer de Madagascar
Retour sur le séminaire organisé par la Section PCR de Saint-Denis
Conséquence de la crise et de la pénurie de logements sociaux
Condoléances du Parti Communiste Réunionnais
Face aux difficultés de trésorerie à cause des retards de paiement
À la veille de la manifestation organisée par des élus devant la préfecture