"Mwin la pa koni Calo..." I anpèsh pa lo zènn-la mont anlèr si lèstrad, alim son bouzi pou lo boug la désot la vi in zour d’ziyè dan lané 1996 épi anvoy son zafèr. Saminm lèspri lo marlé pou Calo, Gaston Hoareau èk lo "Front culturel du Sud" la roganizé samdi swar. Boug-la, son non nou koné pa, é li vyin la zis apré Carpanin Marimoutou i dsann lo podiom. Apré li la résit son fonnkèr : "Isi/ Inn ti grin poiv/ In kaka moustik/ In poutou koungon/ In poro somanké/ In planèt si in vadé...". Lo bann parol lo fonnkèr i anvol dans lo syèl é pou inn ti linstan nou antann pi lo brui la mèr i bat si lo ros inn ti pé plis par anba.
Madanm Léoni, lo monmon Jocelyn, èk son bann famiy é son bann dalon la fé lantouraz pou aranz la kour konmkifo. Dopi lo baro, in takon flanbo i bril parèy lèspri Calo pou aminn anou ziska lo podyom. Dovan, lo bann bouzi tout’ koulèr i komans bril pou form in larkansyèl parèy lo pép Larényon. Koté lo podyom, inndé foto in mont Calo, kan li té ankor marmay, kan li té fé lanimasyon laba koté Granbwa, kan li té zwé la mizik...
Domoun lé vni an poundyak. Son bann dalon Granbwa la pa oubliy ali : Reine-Marie Télégone ; Gabriel Sinien té pa lo dernyé pou mont anlèr lo podyom ; Jacky Riani, trankil konm toultan ; Christian Saïbo i sava rant dan lo ron pou in maloya dofé ; Maurice Labenne, son madanm, son bann famiy ke la done in bon koudmin pou roganiz lo zafèr ; dot ankor nou giny arpa sit azot, èskiz anou. Élie èk Gélita Hoarau lé la osi po rann in lomaz mérité pou Calo.
Épi na tou so bann fonnkézèr i di in fonnkèr, in santé, i mèt kou d’gitar, oubyinsa d’roulèr èk kayanm : Maryline Dijoux i sant "Dodo mon ti fiy" - sa in nafèr i fé touzour plézir ; bann zènn Sinlwi i fé téat, i di "padèl pou in vartial" - zot i débit mé lo kèr, lèspri lé la ; dé boug nou koné pa i di d’zafèr an kréol, i sant parèy dolo i koul dan la ravine ; Angélique Dijoux, in marmay na pétèt douzan ; Koko Dambreville - Calo té apèl ali "lo rwa la foré" - i anvoy zoli kozman fonnkèr èk fab ; Jeannick Hoarau i di èk lo kèr in fonnkèr Paule Lapra, li vyindra dir détrwa mo aprésa.
Gaston Hoareau dann mikro i di konmsa : "Calo, lété pa plis lété pa mwin. Son kèr lété dan son min. Tousak la vni la lé antrinn konstrui in larkansyèl pou Jocelyn".
Basile de Sinpyèr i di konmsa : "Calo té in bononm sa/ In boug gabyé/ In kèr gadyanm/ Son doulèr té i di, té i kri/ Li té adrwa/ Koté lizine Granbwa/ Li la mèt banna dobwa/ A gosh, a drwat ? /A gosh li koz, a gosh li ropoz". Frédéric du Tampon, i di "Li lé touzour vivan dan nout kèr. Kan zot i krwa ke li dor/ Li lé dan zot bwa d’rin/ Na pas bézwin krwar li lé mor/ Aswar lu lé la ankor".
Calo té osi in boug té i yinm byin manzé son kari. Osi tout son bann dalon la prépar in kari épi tout domoun dan la kour i anval byin lo zafèr. Inndé, lo dwadpyé i kart si tèlman lo zafèr lé bon. Détwra lo boush la pa fine vidé i trap lo roulèr, lo kayanm é i démar innn ti kabar atèr...
Épi lomaz i kontinyé. Christian Baptisto i larg in kou son laparèy foto pou trap son gitar. Détrwa boug i mont anlèr pou fé lantouraz é la i mét dofé. Séga, maloya, romans... Gaston i rant dan lo ron. "Momon, momon, done a mwin zavoka/ Momon, momon, done a mwin zavoka/ Mwin la pankor manzé momon/ Done amwin zavoka...". Konbyin d’fwa Calo la anvoy sa, li ke lété in militan kiltirèl lié èk son kartyé, èk son vil, èk son péi. Li done la fidélité a son pèp, a son parti, la zamé fébli. Minm si li té ézit di sak li té i pans konm tou kominis Larényon i devré fé.
Marlé pou Calo, sa té in zoli lomaz. Inn bèlbèl swaré kiltirèl. Sir Calo, dopi lao, la bat la min...

L. M. 

Kan ou lé momon

Ayayay, mondyé sényèr !
Ou la pokor fèrm lo zyé
Po ésèy obli so doulèr la vi,
Ké déza lèr promyé kok la fine arivé !
Pi moyin kas innot ti somèy.
Si so payas an pay maï
Talèr i fo lévé
Po alé arkomans prépar
Innot zourné la soufrans !
Malgré k’ti mazine ton destin
Lé trésé ansanm la mizèr,
Malgré k’ti arèt pa trimé
Kriy Bondyé ton lèspwar
Si to ti li kalvèr
Planté èk kat poto dan la sanm antèr
Ti tourn, ti vir konm in vèrdtèr
Pou tash manyèr pa bliyé lèv katrèrdmatin
Sépo di aou :
Kan ou lé momon si la tèr Bondyé
Anpliskesa dan in famiy maléré
Out traka lé pli dir ke galé la rivièr
Parapor ou vé pa out bann marmay
I sibi lo minm sor, lo minm martir
Parapor ou vé pa out bann marmay
In zour i pas zot tan kriyé : ayayay, ayayay !

Fonnkèr Jocelyn Calogine,
Josie Lagarrigue la di.