Le sens des responsabilités
10 juin, parNote de la Rédaction au sujet d’une tribune intitulée « Nommer le privilège zorey pour construire l’égalité à La Réunion »
Litératir : rankont èk Jean-Louis Robert
3 mars 2006

Kisa i koné pa Jean-Louis Robert ? Aou ? Bin, lé domaz sa. Lèrk ou lir son bann kréasion, son bann mo Mélangue, out zié i arèt pi, forstan son gadianm. Lir ali. Son bann liv i trouv partou, kont aou, roman aou, i lir konm i lir fonnkèr.
Jean-Louis Robert lé in poèt, in fonnkézèr La-Rényon, i vienbou pa loupé. I shap pa. Mi lèss ar’pa si koté. Zordi, nou rouv nout paz pou zartis-là. Sak i yèm lir kréol, dawar la pa oublié zèt zot zié dési son bann liv. Mé sak i yèm lir an fransé, sora pa perdi, kinm li di "kan ou rogard la parti fransé, i voi ké sé pa in fransé akadémik. Kan ou lir an kréol, lo lèktèr i trouv bann mo i ègzist pa".
Son dernié liv lé doss minm porézon i "mélangue" bann lang. "Le petit erre" - o ! an kréol i done "Inn ti lèr" - la fine sorti dépi lané dernièr. Sé Orphie éditions la fé sort liv-là. Akoz pa alé vizit ali in pé, san rakont tout lo zistoir biensir. Dabor avann ouvrir, rogard bien lo tablo dési la kouvèrtir. Sé Louis Georget Boyer la pinn. Rapèl azot, sé li minm la rouv nout promié ribrik kiltirèl an kréol rényoné “ki kré kraké, sak i kré fé pété”. Aprésa, rouv ti liv-là, i san lodèr la poézi, lodèr fonnkèr. Parlfèt, “Mélangue”, kosasa ? In mélanz bann lang ? Sinonsa plito in tradiksion an dirèk, konmsa zot va konprann ankor pliss lo liv ? lotèr i di ké dawar i mélanz lé dé lang, "mé sé in ot lang", "pour essayer de dire le pluriel de la société réunionnaise". Lé pa doss sa ? Konmsa zot i sar bien konprann lir kréol, é lir lo fransé, akoz pa.
Po Jean-Claude Carpanin Marimoutout, profésèr linivèrsité, "son ambition est de faire sortir le conte créole du domaine de la tradition et de la mémoire, du champ des lectures folkloristes, pour le faire participer ès qualités au concert des littératures du monde". Jean-Louis Robert i avou "ne pas se contenter d’un conte d’ici et d’aujourd’hui". E fo pa mi oubli dir azot Jean-Louis Robert la gingn lo troizièm pri de loséan indien, konkour lo Konsèy zénéral.
Kosa i rakont dann liv-là ?
Mi préfèr pa dir tout. Soman zistoir-là i fé viv anou dawar dan nout lépok. Sinonsa pli loin ankor. "Sé in fiksion apré lo largaz, lindépandanss si ou vé. Aprésa, kosa i pé arivé" i di Jean-Louis Robert. Dan liv-là, zot i viv èk bann pèrsonaz i sort, dawar zordi, somanké dann tan lontan. Kisa i koné Cimentdef, ou Sélimèn ? Dé non-là, i di p’azot rien ? Simandèf té in malgas maron téi vienbou pa èt zesklav (dawar solon son ran). Ousansa Sélimèn, in santèz 19ème sièk téi fé plézir ékouté po bann voyazèr. Soman lo zistoir i ral anou dan in tan dawar i zour v’arivé. Lé konmsi Zanaar i rakont demin. Lé konmsi lotèr té vé done la voi in gran santèz lontan, in fanm potomitan nout kiltir, po rakont in zistoir i sar arivé demin.
Oui, Jean-Louis Robert i rod fé viv anou tousa, baloté rant Listoir La-Rényon, é tousa zistoir n’ankor po rakonté. Oubli pa sé in kont. É lo monn lé gran. M’a dir simploman ké "zistoir-là té dan lo tan navé in sigidèr blan, in mazigador téi kroi la rolizion Media Dea, té komandèr dési lil". "L’état télécratique" téi baz ali dési lodiovizièl, la violanss, la persékision é ladorasion bann zimaz. Zistoir-là, dawar zordi ? Alé, mi di pa pliss. Lé fasil, tout bann bon librèr la okip zot bibliotèk, é la mèt an évidanss liv-là. Mé zot i pé alé demann à la kèss. Zot va lir zot minm "Le petit erre - inn ti lèr" de Jean-Louis Robert, i sort shé Orphies éditions. Alé rodé.
Bbj
Sak Jean-Louis Robert la fine ékri
Larzor et autres contes créoles, l’Harmattan, 1999
Au nom de l’impur, Grand Océan, 2000
Dédalage, Orphie, 2003
Mettre bas la capitale, Orphie, 2004
A l’angle Malang, Grand Océan, 2004
Lo gou zoliv vèr, Udir, 2005
Le petit erre, Orphie, 2005
Note de la Rédaction au sujet d’une tribune intitulée « Nommer le privilège zorey pour construire l’égalité à La Réunion »
APE entre l’UE et tous les pays voisins incluant les services
Mézam étan marmaye mi rapèl l’avé plin liv la kaz é an parmi l’avé inn dsi bann zoizo, gayar vèye pa koman é dann liv-la ilistré in zoli fasson (…)
In kozman pou la rout
Face à l’onde de choc qui traverse le système judiciaire français et secoue la conscience nationale dans ce pays, l’heure n’est plus aux postures (…)
180 litres d’eau potable par jour par personne : droit dans le mur
Au lieu de reproduire la France, les Réunionnais devraient s’inspirer de Madagascar
Retour sur le séminaire organisé par la Section PCR de Saint-Denis
Conséquence de la crise et de la pénurie de logements sociaux
Condoléances du Parti Communiste Réunionnais
Face aux difficultés de trésorerie à cause des retards de paiement
À la veille de la manifestation organisée par des élus devant la préfecture