Editorialiste
I prétan dir, Sarko lé kandida pou z'éléksion prézidan. La pa in nouvoté. Lo sèl nouvoté, sé k'li tard pa pou anons son kandidatir. Samdi, li la fé pas in gran l'artik dann in zournal la droite la-ba dan la Frans. Lo tit ? “Mon bann valèr pou la Frans”. Bien antandi, son bann valèr la pa valab pou bann ti kolon konm nou, pars boudikont, li rod lo pou dan la tèt bann pov, pa dann sèk bann rish. Na mèm in zournal la fé in l'artik dési Sarko lo réaksyonèr. (...)
Vantyèr o soir, moin la antann François Hollande dann télé. Mi pans zot i koné kisa i lé ? Touléka, dan lo tan k'i vien, lé sir sa in n'om nou va antann plizanplis. Mi rapèl kant mèm, pou sak nana mémoir lyèv, kan la fé sak i apèl bann Primèr la gosh, nout parti la invit anou alé vot pou li. Mi pans, in pé pou sa mèm boug-la la gingn la majorité La Rényon dovan Martine Aubry. Li la gingn la majorité dan la Frans épi dann l'Outre-mèr, donkalor sé li lo kandida parti (...)
Matante Zélida la ékrir Justin : Mon shèr nové, mon spès salté, Alor, konmsa, zot la voulu anpèsh madam Le Pen kozé épi ésplik son ka in pé partou konm ninport ékèl kandida i fé ! Zot i konpran pa kèl ont la tonm zour-la dsi La Rényon ? Pars sé in ont pou nou Rényoné an avoir fé in n'afèr konmsa. Pa in ont pou èl vi k'dan sèt afèr, èl i pas pou in viktime, é sak la fé tousa dézord pou in bann voiyou, in bann san konprann, i koné mèm pa bann règ la démokrasi. Aprésa, étone pa zot (...)
Bien antandi, dépi sak la éspas térin l'aviyon mardi, Sin-Lui épi Sin-Lé, bann moun i mèt a jazé dann radyo wati-watia. Si in pé i koné kosa i lé lo Fron nasyonal épi sak zot i roprosh ali pou vréman, nana in bonpé d'moun lé pa kontan pars pou zot, té i falé lès madam Le Pen fé son tourné konm èl té i vé. Désèrtin i di, èl lé in kandida konm in n'ot, donk afèr mèt zanbèk konmsa dann son program ? Pars zistoman, Fron nasyonal la pa in parti konm in n'ot. Sa in parti (...)
Dann gouvernman la Frans, nana in minis i apèl Claude Guéant. Li la désid zoué in rol pou sifone bann voi lo Front national, pou ral sa par koté lo pti prézidan Sarkozy. Donk, shak foi li na l'okazyon, li mank pa d'larg in fraz pou kontant in bann moun i pans zot i viv dan lo méyèr sivilizasyon ké nana, épi lo méyèr kiltir... Na poin lontan, li la trouv moiyin di : « Tout bann sivilizasyon na poin lo mèm valèr », donk sa i vé dir, in pé na plis valèr é d'ot na moin valèr, (...)
Moin lé sir é sèrtin, nana in bon paké d'moun té i souèt dopi in bon koup de tan Gironcel té i pran lo fon. Moin lé sir galman, in bonpé d'moun lo kèr tazantan té i palpite akoz té i krin Gironcel é son bann dalon i pas pa. Mi koné, bonpé militan la zamé pèrd konfyans épi la done, shakinn son fason, son kou d'min pou la viktoir. La viktoir lé la, mé i fo ni mézir son l'inportans, lo bann kal pyé l'avé dann shomin pou ariv o-bi. Pars la viktoir la pa vni tousèl. (...)
Souvan dé foi, mi poz amoin in késtyon, mé san trouv in répons valab. Késtyon mi poz amoin, sé sèt-la : mi domann amoin si lé posib pa fé arien, sansa près pa arien, san mèt finans out koléktivité dann malizé. Pa bann partikilyé, pars sanm pou moin, dann lo ka bann partikilyé, shakinn i rogard midi dovan son port é li fé pou lo myé. Boudikont, li fé konm li vé, pars si na in kèkshoz kasé, sé ali d'réparé... konm di mon gran mèr, sé son biskui. Kosa i fé majine amoin sa zordi ? (...)
Mardi, moin la vi madam Pausé, mèr ranplasan, dann télé. El la vni la konm in moun té i pas, sansa konm in l'invité k'la invit ali par li mèm ; kosa èl té i vien di ? El té i vien rakont, l'avé rant èl, Iznogood épi Antonio in l'akor an voi d'famiy, près bon pou akoushé, mé pankor bon konplètman. In l'akor dsi koué ? In l'akor pou dézyèm tour z'éléksyon avèk in sèl mo d'ord : « Tout, sof Gironcel ! ». Pou lo rèst, èl la di, i fo atann (...)
Dimansh dèrnyé, moin la antann prézidan Sarkozy dann télé. Apré an avoir ékout ali, rant dé pti somèy lyèv, moin la trouv té pa la pène lèv la nuite pou antann in n'afèr konmsa. Dabor, pars konm mon gran-mèr Bèrt té i di : « Li la basine anou ». Basine anou avèk kosa ? Avèk l'Almagn, mi di azot ! Pars si péi-la lé in si bon l'égzanp pou lé zot, mi trouv lé in pé tar atann troi moi avan son lisansiman pou di z'afèr konmsa, dizon pou di, i fo pran modèl dsi (...)
Gironcel l'ariv promyé, promyé tour z'éléksyon. Konm in bonpé d'moun La Rényon, mi pans, sé kaziman in l'éksploi. Akoz ? Pars dopi plizyèr moi, bann gran zournal lé dési li é dési Parti kominis. Désèrtin radyo i arbat tanbour la dsi ; bann télé i suiv. Normalman, sa na asé pou kapot in l'opignon. Arzout èk sa, Gironcel l'avé kont son list, anplis dé list la droit, dé list avèk dé kandida : inn lé Konsèy zénéral épi promyé adzoin, é demoun té i koné li (...)
Somènn dèrnyèr, dann in gran sal la-ba dann in kartyé i apèl Le Bourget, François Hollande la koz dovan in paké d'moun. Sa lété son promyé gran diskour la kanpagn, é d'apré sak moin l'a antandi, d'apré sak bann zournal la di, li la pa mank son rantré. Landomin, li la fé son soisant propozisyon po gouvèrn la France. Elie Hoarau i pans, nana désèrtin propozisyon lé pa mal, touléka, lo zour avèk la nuite par rapor la politik Sarkozy. Bien sir, bann propozisyon-la, i fo (...)
Mi sort lir dann zournal, madame Roselyne Bachelot i sort dir èl i arèt fé la politik konm ziska zordi. In l'égzanp ? El i prézant ar pa dovan bann z'éléktèr pou ronouvèl son manda dépité. Mi trouv lé in pé tar, sansa in pé bonèr, pars èl sar minis ziska moi d'mé sèt ané. Apré z'éléksyon, va désidé. Zistoman, son shanpyon i san in pé l'aye sé tan isi. Li la pa lo favori dann sondaz. Partou ousa li pas, li port la movèz shans. Mèm li komans kalkil kosa li va fé (...)
Na désèrtin i di konmsa, la politik, sa i intérès pi pèrsone. Na désèrtin i bat tanbour dann radyo pou di sa. Poitan, kan na in kanpagn i vo vréman lo kou, demoun i intérès. Alé solman in kou dann rényon Gironcel, in gran rényon konm in rényon dann kartyé, zot va oir si demoun i intérès pa. Alé solman agard bann foto dann zournal “Témoignages” dsi internet... lé vré, nout péi lé pti é nana in gran kantité d'moun, donk lé posib nana in bonpé d'moun i okip pa la (...)
Matant Zélida la ékrir Justin : Mon shèr nové, mon spès salté, Mi sort antann dann radyo, koméla, i amontr kréol dan l'ékol. Koman bann rouj-de-fon la nyabou intoksik l'édikasyon nasyonal konmsa don ? L'avé arienk zot sansa bann moun zoté té kapab fé prann po d'shanm pou pla kouvèr té i anparl z'afèr konmsa. Poitan, afèr aprann kréol kan ou lé né la-dan, kan ou i antann sa dépi dann vant out momon, kan ou i koné koz sa par kèr. Alé, lès kréol la kaz, épi kan ou (...)
Mi sort lir dann in zournal la Frans — zournal “Le Monde” — Air Mauritius épi Air Frans lé kok-an-pat pou désann Air Autral. Bien antandi, bann gran médya i bat tanbour la-dsi. L'èr-la, mésyé Didier i done la min é l'apré prépar ali, èk son bann konplis, pou koul nout konpagni réjyonal. Nana osi tout la bann i irl avèk lo lou, épi tout sak, konm moin la fine di, lé konplis a l'insi d'zot plin gré. Donk, in foi anplis, nana tout in bann (...)
Lo pti prézidan Sarko la parti la-ba dan la Guyane pou souèt son bon vé bann l'Outre-mer pou l'ané 2012. Mi koné pa tro kosa d'moun dann péi-la i anpans sak gouvèrnman la fé dépi 2007, mé kan i rogard lé shoz dopi isi La Rényon, lé pa briyan. Alor, pa briyan ditou ! La pa pars lo ga la pa konprann kosa i fo fé dan bann l'Outre-mèr, mé plito pars li la pa vouli fé sak noré di fé. Sa i rapèl amoin in pé lo roi Louis XV. La pa pars mi pran Sarko pou in roi, mé pars lo (...)
Sak i suiv in pé laktyalité dopi lontan, moin lé sir, la fine antann in pé tout z'afèr dsi zéléksyon la Rényon. Sof l'onèteté, moin lé sir é sèrtin, nou la fine konète in pé tout z'afèr. Nou la fine konète la frode brital, la vyolans, falsifyé rézilta. Nou la fine konète la koripsyon, in pé tout manyèr. Nana bann frodèr istorik, la loi la zamé kondane azot. Nana bann frodèr patanté zéléksyon anilé plis inn foi, i anpèsh pa zot kontinyé fé lo pan in pé partou, an parmi bann (...)
Kan i ariv in z'éléksyon, demoun i domann kisa i lé nout kandida ? Kan i réponn : « Nout kandida, sé La Rényon ! », demoun sak na l'éspri in pé kourt i kalkil sa in répons an foutan, pars pou zot, sa i vé dir k'i shoizi pa rant in bann demoun ni koné pa é ni lès azot roul zot kari rantre zot. Sak l'éspri lé pa tayé pou èt kourt, konm désèrtin zournalis, mèm si zot i konpran, zot i fé konmsi lété in n'afèr na poin lo sans. Poitan, sanm pou moin, sa sé in (...)
Matant Zélida la ékrir Justin : Mon shèr nové, mon spès salté, Moin pèrsonèlman, mi oi pa pou kosa parti bann rouj-de-fon i may èk sak i fé Sint-Sizane. Dabor inn, pars na troi list i di zot lé dann parti kominis, donk i sifi lès lo batay fini, apré sak la ginyé, mèt ali dann in gran fotèy épi lé dé zot i asiz dsi ti-ban. Anplis ké sa, komine Sint-Sizane, si mi tronp pa, sa lé pti, kosa i gingn fé la-dan ? In biznès... i fo alé in n'ot koté. Moun rish ? Mi pans lé rar konm korn (...)
Apré z'éléksyon sénatèr, la télé la intéroz Paul Vergès pou dmann ali pou kosa son list la gingn san voi an moins sak lété prévi. Li la réponn, sé par rapor la korupsyon. Bien antandi, la pèrsone la koz sanm li la pran in èr intérésan pou bien amontr èl i kroi pa sak nout kamarad i di, san fé in l'éfor pou konprann. Dopi sa, lo tan la pasé. Firamézir, sak i vé i pé rann ali kont par li mèm ousa ki sort la trayizon, soidizan pou in pé amontr zot lé kont la politik l'inyon, (...)
L’Az Do Fèr La Réunion : avec l’AJFER, le journal des jeunes Réunionnais dans Témoignages.
Alon filozofé
La politique, c’est pour qui et pour quoi ?
Point de vue
Une autre politique de l’art pour éviter un débat stagnant autour du financement (suite)
C’en est trope
Un nouvel eugénisme
Chronique de Raymond Mollard
Ubu roi, rue de Grenelle
© Copyright 5 mai 1944-2012 Témoignages | Tous droits réservés.
La reproduction, même partielle, des contenus des pages de ce site sans accord préalable est strictement interdite (les citations sont autorisées par le droit français pour commentaires et critiques, tant que ceux-ci y sont strictement concomitants et que sont précisés l’auteur original et le lien Internet vers la page source).





