Dernyé piblikasyon : 11 mars.
Moin lé a d'mandé kèl koté La Rényon lé déviré. Lé vré, nana in zéléksyon é kan i ariv zéléksyon lo gaz in pé i lèv, mé alé konprann pou kossa demoun i mète a dir in paké la kouyonade konmsa, demoun i sort issi… épi demoun i sorte déor galman. Romark byin, sa i rapèl amoin in pé lo tann lontan... lo tan nou lété dann fénoir, lo tan té i sousyé pa lo droi d'moun, lo tan kolonyal... Dann tan-la, sifi k'i kalkil ou sé lé in pé rouj déssi lo bor, ou l'avé poin lo (...)
Moin lé a d'mandé koman Konsèy réjyonal-la sa lé konpliké konmsa : konpliké pou konète kèl sé son konpétans. Fransh vérité, si mon tète l'avé bloké é si moin té i vé prézante in list pou zéléksyon-la, moin n'ora été byin an-nuiyé, vik mi oi in pé d'kandida byin instruiyé i tronp... i di zot va fé si, ou byin zot va fé la si zot i gingn zéléksyon, alé oir, Konsèy réjyonal na poin konpétans pou sa. Mi rapèl byin kan lo zoli garsonn Tampon, pars li vé pa tram-train, la (...)
Matante Zélida la ékrir Justin : Mon shèr nové, mon spès salté, Mi éstime zot i doi ète kontan zot la ! Mi pans lo roi la pa z'ot kouzin, zot bann rouj-de-fon. Ou i oi pa a popré pou kossa ? Pou sak i apèl sondaz, sak i fé vote demoun avan l'votaz, sak i koz avèk in pti pé d'moun épi i kalkil tou l'moun i pans konmsa... Zot i oi pa in n'afèr konmsa i tyinbo pa d'boute ? La prèv, inn i di si, l'ote i di sa, é patatti é patata. Tan k'a zot, bann (...)
Pétète zot va dir, mi èm poz késtyon initil… mé, mi èmré savoir pou kossa, kan i sorte La Rényon pou alé dan la Frans, i fatig près pa, mé kan i fé shomin dann l'ote sans, dé-troi zour d'ran, lo kor la pa bon, lé mol, lé fatigué, lé karéman an zobolmouk... Mi èmré savoir si passaz lékouatèr dann sans-la i fatig ossi l'intélizans. Akoz mi di sa ? Pars i diré k'in bann, sak i sorte la mèrtropol, kan i vyin fé kanpagn éléktoral La Rényon, son sèrvo i patine in pé, (...)
Pou moin, in péi konm La Frans i doi donn, konm banna i di, in bon l'imaz dé li partou oussa li lé, dann toute téritoir li lé prézan. Vi k'La Rényon sé inn an parmi bann réjyon fransèz lé normal k'i fé lo méyèr possib pou k'ni prézante in bon figuir dann l'oséan indyin. Ni pé pa kontante anou dir, issi lé moin pir ké dann d'ot landroi... sa la pa assé, sa la pa sifizan pou nou,pou nout péi é pou La Frans galman. Pars na dé shoz i klosh pa, dann nout (...)
Moin lé an rotar ! Konm d'abitide ! Mi fé parti so bann moun k'i konfon l'èr pou sort z'ot kaz avèk l'èr zot randé-vou. Mi déside tinn télé épi démaré. A ! zournal TF1 i parl déssi bann zinstriman la mizik... mi pé pa mank sa ! Tan-pir si moin lé an rotar. M'a di moin té pri dann lanboutéyaz : pèrsonn i kroi ar pa, mé i di ar pa aryin non pli. Aa ! Moin la byin fé d'aspéré. Banna i parl déssi kayanm é déssi maloya, déssi lo malèr bann zésklav, déssi (...)
Kan la mèr lé kalm, lé trankil, mèm in kapitène na poin tro léspèryans i pé amène lo bato. Mé kan la mèr lé mové, kan bann roulo i kraz déssi la kok, kan bann kalité gran trou i rouv par dovan ou, kan i balans in koté épi l'ote koté, i pik lo né, i ardrèss lo bèk, i anfons, i anfons, konmsi li vé toush lo fon, la, i fo in kapitène nana léspéryans pou tir son bato dann malizé. Kan bato lé a-ké, li la pa bézoin son komandan, mé kan li lé paré pou fish an avan... l'èr-la, plis lo (...)
Dann Télé Réunion, lindi soir, l'avé in mol déba. Rodinèrman, mi profèr di sobatkoz, mé so foi issi lété si tèlman long, si tèlman mol ké sé moin té blizé débate pou pa gingn somèy, pou pa gingn tatane. Dizon lété fé éksepré pou k'demoun i aprann pa aryin... sof in n'afèr k'i pé di konmsa : kan ou na poin aryin pou dir, la pa bézoin ou i pass dann télé. Akoz mi di sa ? Pars figuir azot, na in gran-grèk la vni dir dann la kanpagn zéléksyon i koz pa ditou déssi (...)
Matante Zélida la ékrir Justin : Mon shèr nové, mon spès salté, Si mi konpran byin zot, bann rouj-de-fon, zot la anvi abèss de moun zot-la, zot i vé done demoun travay salissan. Moin la mèm antann de dir ké zot i vé kréol i triy mousoush, épi i gingn zot vi la-dan. Mi voudré byin voir azot propoz inn famiy in travay konmsa pou zot zanfan. Zot lé riskab gingn i valval dann koko d'tète, sansa in mastapin, dann bar d'kou. Boudikont, zot i mérite sa mèm. Tok, pran sa pou toi ! (...)
In pé la si tèlman okip z'ot tan pou kriy zot i vé pa lo tram-train ké zordi, konm zot i koné pa si nana in n'ot solisyon, zot lé paré pou di n'inport de koi... Moin la antann dann télé Didier, lo zoli garsonn Tampon, li vé fé déboul dé mil kar déssi La Rényon, épi landroi k'i gingn fé kouloir pou lo kar… pou ranplas tram-train. Pardon-éskiz, mé in réflèksyon konmsa, n'inporte de ki i pé an avoir, provik li lé an parmi é li la fine prann inn-dé (...)
Girouète ? La poin sa issi... la-ba dan la Frans nana. Sa in léspèss volay métalik demoun i mète déssi zot toi pou donn la diréksyon épi la fors lo van. Donk li tourn dann in sans sansa dann in n'ote kan lo van i shanj diréksyon. Si lo van lé fay, li tourn dousman, é si lé in pé pli for, li tourn pli vite. Touléka, d'apré sak moin la antann, toultan li grins. Girouète ? Nana sa issi, pars i nonm konmsa bann moun i shanj l'opinyon shak instan. Zordi i di blan, domin i di (...)
Yèr, la mète an sirkilasyon lo kontournman Gran-boi. Moin lé byin kontan pou sak lété pri tou lé zour-shak zour dann l'anboutéyaz. Zot va nyabou fé z'ot parkour in pé pli vite... zot va pèrde moins le tan. Sa lé bon pou zot mèm si sa i rézoude pa bann boblèm la sirkilasyon pou toultanan dann z'ot landroi. Sa la koute soisann-kinz milyon l'ero. Sa larzan sa Baya ! Moin la lir dann nout zournal é moin té fine vi déssi internet, ké toute komine La Rényon la gingn (...)
Mardi soir, l'avé in sobatkoz Sin-Zil, in kopozante l'Alyans té i roganiz. Té byin intéréssan, vi k'té i porte déssi la késtyonn dévlopman La Rényon... Momandoné, prézidan la Réjyon la anparl nout soi-dizan l'izolman dann l'oséan indyin. Sa in kozman i rovyin souvan ! In pé i di : « La Frans lé tro loin, l'Erop lé tro loin, bann péi dan nout réjyon i vo mèm pa la pène di z'ot nom »... étsétéri, ètsétéra, la ké lo ra. L'èr-la té i arvyin dan (...)
I di souvan, issi La Rényon, lé difisil ékrir listoir pou in bonpé rézon. Listoir ofisyèl, sète bann klass dominante lé ankor fézab, mé sète bann ti-kolon lé plis ké dir. Sé pou sa i fo pa alé gro-doi in pé partou, kassé san rodé si na poin in n'afèr pou konprann, pou éspliké… arzoute èk sa, plis v'alé, plis va trouv moiyin pou fé koz bann z'objé la pankor déklar z'ot ségré. La nou lé blizé arvir déssi la késtyonn patrimoine, pars lé kant mèm trist oir in pé (...)
Matante Zélida la ékrir Justin : Mon shèr nové, mon spès salté, Lé vré zot i doi an avoir l'abitide bann moun i sorte déor i pass lo tan pou flate program dévlopman dirab la Réjyon. Dé sèrtène foi i di konmsa, La Rényon i pé ansèrv modèl pou bann réjyon la Frans. Dé sèrtène foi, zot — bann rouj de fon ! — lé fyèr rakont tèl komine, tèl l'antropriz la gingn in dékorasyon. Mi san out shoviy l'apré gonflé la ! Mé pa bézoin fèr la bou avan la plui, pars in vré (...)
Déssèrtin i di konmsa, l'ékonomi La Rényon lé an kriz, donk sak i fo fèr, sé trouv in plan pou sort dann malizé… apré lé shoz va arkomans roul ron. Sa sé z'ot lésplikasyon, mé moin personnel, mi pans sa lé in pé kourte, pars si ni rotourn inn-dé z'ané an aryèr, ni apèrsoi l'avé poin ankor la kriz mondyal, mé nout zétoil té i briy kant mèm pa. In gran kantité shomèr, in gran kantité érémi, in takon pti rotrète, in mank lozman sosyal, in bonpé z'ilétré... (...)
Oplis ni rant dan la kanpagn, oplis mi domann kossa in pé-bonpé i vyin fèr la-dan. Mi vé pa anparl bann kandida l'okazyon, sak lo gaz i monte l'èr nana zéléksyon réjyonal. Non va ! Mi vé anparl déssèrtin kandida inportan, sak i prézante in list é k' i dovré an avoir z'ot mo pou dir dann la politik La Rényon. Akoz i "dovré" ? Pars zistoman, i diré, in pé, sof l'Alyans, lé pa la avèk sa. Poitan, si mi tronp pa, sé sak ni doi déside dann mèm pa in moi. Alors ni (...)
Mi pans zot toute i ansouvyin sinéma bann moun lé kont la mézon dé sivilizasyon la fé lo zour la klotir le lankète. Lo roi martin Sintandré la fèrm ali dann biro épi la dik son méssaz in sèrtin madam Couapel. Byin antandi, RFO té la pou zoué son rol zarboutan la Droite. Bon ! Plis i shanj, plis lé parèy : Virapoullé sé touzour in kloune, é RFO i kontinyé fé lo payasson pou banna. Donk, si i fo kroir bann la di-la fé, la MCUR té mor é antéré, vi k'son bann partizan l'avé gingn in (...)
Zot i koné, dépi dé-troi zour, in pé l'apré okip madam la ministrèz l'Outre-mèr, pars èl la di i fatig son tété oir in kantité larzan évite la Gwadloup pou alé aroz lé z'ot péi l'Outre-mèr... Moin pèrsonèl, mi poz amoin késtyon déssi lo bann kriyèr d'nuite. Nana an-parmi bann gran zournal la Droite, bann télé, épi bann radyo pèrkal. Bon pou sa mèm ! Mé nana galman lo dénomé Vèrgoz k'i arète pa domann, sansa ankouraz l'Éta pou tir son larzan dann (...)
Le roi martin Sintandré nana touzour bon-bon kozman dann son boush... mantèr dan la plipar d'ka, mé sof kant in kozman lé kalou, i fo rokonète li lé kalou mèm si i di sa pou manipil kréol, pou manipil galman sak i suiv ali, "a l'insu d'zot plin-gré". Ni an souvyin "valiz l'arzan" pou la défiskalizasyon, lo "koup pa nou" pou la bi-départmantalizasyon, lo SIVOMR "ponp-a-frik", étsétéri-étsétéra la ké lo ra… zordi son list pou zéléksyon i nonm "La Réunion, nout (...)
Paul Vergès à 9h sur FreeDom et à 19h sur Antenne Réunion Meeting de l’Alliance à Sainte-Marie, cité Gaspard à 17h30

