Mé zami, moin néna in pti zistoir pou rakont azot : sa la éspass dann Rényon promyèr télé kan prézidan lofis lété apré koz èk bann demoun dsi la lang kréol La Rényon. In pti zistoir kourt mèm konmsa moin lé assiré k’i sava pa fatig azot.

Momandoné, dann lo lémissyon, demoun i poz késtyon : in pé lé pou sak lo linvité la di, in pé lé kont, in pé i dmann k’i éklèr zot lantèrn é in pé i yèm takiné alor zot i apèl. Donk, in moun i apèl épi li di zistoir koz kréol koz kréol-la sa la fé pèrd ali in bonpé l’poin. Li lété dann La frans pou fé son sèrvis militèr é arien a fèr pou fé konprann ali, in mo d’fransé li gingn pa tiré. Kan i domann ali kansa lété sa, li réponn l’ané 1974 é lo zoinalis i fé konfirm ali l’ané 1974 li téi gingn pa koz in mo d’ fransé.

Lo prézidan l’ofis i réponn in pé son késtyon é konm li antrovoi lo boug l’apré gaskoné li di : « Aou mésyé, l’ané 1974 téi amontr fransé dann lékol é dopi lontan ! Ou i oi pa ou mèm néna in n’afèr i klosh pa dann out kozman »… Moin la kalkilé l’avé o moins dé fason konprann lo konvèrsasyon. Soi lo boug té apré triké, fé pass ali pou sak li lé pa, é aport dolo d’apré li dann moulin sak lé kont nout lang kréol amontré dann lékol. Soi lo boug i di la vérité é son ka lé grav : li la parti lékol dopi o moins sizan ziska sèzan é dizan d’ran li la pa gingn aprann fransé ziska pa gingn di dé mo an final de kont dann lang-la. Arzout èk sa la radyo, la télé, lo bann zadministrasyon la tranp ali dann in bain d’fransé, san rézilta.

Dann lo dé ka, plis in troizyèm moin la mark an-ba la, lo moun li mèm téi aport la prèv par son zistoir l’avé in gran problèm lékol kan i tienbo pa kont nout lang kréol rényonèz. Tout fasson, gaskoné lé bon mé tash moiyin évite lo rotour. Konm mi di souvan dé foi : « A gaskonèr, gaskonèr édmi ! »

NB troizyèm manyèr : pétète lo boug la pans vi ké la diskisyon téi éspass an kréol, bin lo nivo lé ra d’tèr, ra d’tèr mèm. Ségnèr Bondyé, pityé pou bann moun déméré !