Abèss pa nout lang kréol rényoné konmsa siouplé !

26 févrié 2019

Matant Zélida la ékrir Justin :
Mon shèr nové, mon spès salté, rouj-de-fon dopi l’étèrnité, mi sort lir in kozman moin lé sir ou sa vni blèm avèk la raj kan ou va lir sa. Poukoué ? Pars li port dsi lo nom ni doi nonm lo kréol rényoné. Mi souvien bien konm de yèr koman bann rouj-de-fon lété an rongn kan nou téi apèl sa patoi. Lé pa si vyé ksa é mi pans ou i doi bien rapèl sa. Figir aou, mi sort lir in kozmann léktèr téi di konmsa : « Lo kréol sé in parlé avan tout » épi lo mon téi azout : « la pa bézoin zot i donna li in lortograf » é sirtou pa « nout plas ». Donk vi voi, vi vé, vi vé pa, la rézon i fini touzour par pran lo dosi par raport bann rèv évéyé. Tok ! Pran sa pou toi !

Justin la fé pou répons :
Mon vyé matant k’i koz touzour la boush rouvèr, out manyèr ral nout kréol an aryèr la pa fé pou étone amoin. Pou kosa mi di sa ? Mi pouré dir aou i diskite pa avèk in kouyon, i done ali rézon... In kozman ni koné dopi lontan. Mé moin lé pa anvi dir in n’afèr konmsa é pou kosa siouplé ?

Pars la pa toulmoun lé o kouran tousa travaye bann zamouré lo kréol rényoné i fé dopi lontan : talèr plis sinkant zané. Bann média, la plipar an touléka, i done pa la plas k’i fo lo bann rodé syantifik tazantan par pèr la réprésyon, tazantan par parèss, tanzantan pars zot i mépriz nout péi épi nout pèp, é dizon oi par kouyonis.

Mé oila, nou pé pa pass dann silans bann zoli fonnkèr nout bann poète épi nout bann zartis i fé dann kréol rényoné ; ni pé pa pass dann silans nout bann kont, nout bann lézann, é tout sak i fé nout kiltir popilèr. Ni pé pa pass nout séga, nout maloya, nout bal tamoul, nout kabar dann silans. Nivo zot lé fine arivé ni pé pa ramenn sa in sinp baragouinaz konm bann promyé ominidé téi fé dann promyé tann pétète.

Astèr matant nout kréol i mérite d’ète ékri sansa non ? Si oui i fo konm i di in sistèm pou ankodé épi kan lé fine ankodé i fo dékodé, pou lir, pou shanté, pou aprann, pou pass tète an tète, mémoir an mémoir ziska in partaz korèk nout kiltir rantre nou é pétète galman avèk bann zétranzé é tout sak momandoné i viv an armi.

Mon vyé matant mi arète la, mé siouplé arète abèss nout kréol rényoné, pars ou i abèss out bann frèr épi out bann sèr, pars sé ou mèm ké ou i abèss. Alor nout kréol rényoné : in patoi ? Néna lontan bann zom de syans la fine anvoye sa dann fon kanal, la fine tourn lo kolé in mo konmsa pou anparl in lang, pou anparl nout lang... In parlé ? Parèye, sa sé in mo k’la poinn valèr pou bann rodèr dan la syans. Alor, inn lang ? Sirman ! Plis san foi sirman.

Padport

Signaler un contenu

Inn modékri, inn ti lavi, inn komantèr ?


Témoignages - 82e année


+ Lus