Konmsa gouvèrnman l’avé obliye la guèr sivil bann kanak l’avé déklansh dann bann zané 1980 zistoman pars gouvèrnman dann tan-la l’avé voulu réform lo kor éléktoral avèk konm intanssion pou mète in poin final la rovandikassion lindépandanss par bann kanak pou zot péi la nouvèl calédonie — pou zot la Kanaki.

Lé vré lo prézidan Makron épi son parti é son bann roprézantan napoin — mèm poin ditou — sak i apèl lo sanss la démokrassi é biensir li ariv pa dsi so plan la, la shoviye bann zanssien l’avé négossyé bann zakor Nouméa. Biensir gouvèrnman-la i konfonn konm dabitid in vré démokrassi avèk in démokrassi d’ fassade, in démokrassi formèl. Son léspri kolonyaliss konm dabitide i foss san pour san son rézoneman.

In n’afèr li obli sé ké si lé vré bann kanak i roprézante 41 % la popilassion calédonienne banna sé bann primo-abitan si tèlman maltrété par bann kolonyaliss é téi di konm Jean Marie Tjibaou lo pir la pa la mor, lo pir sé lo mépri wi san banna néna pou ou — é sirman sa lé vré dann toute péi lo pèp d’orijine i sibi lo mépri kolonyal.

Lo gouvèrnman provinssyal l’avé domann lo gouvèrnman La franss d’arète diskite dsi lo mové loi mé banna la pa ékoute ali pars zot téi vé zot réform konstitissyonèl pou mète in aré avèk la rovandikassion lindépandanss é pétète ossi abèss lo pèp kanak. Zordi néna bokou i domann rotir loi-la é gouvèrnman i vé pa mèm si lé possib in nouvèl guèr sivil i éklate — gouvèrnman i panss li néna la forss pou li é li vé imilyé bann rézistan kanak. Nou va oir sak nou va oir…

Dizon in foi an pliss li oi pa pli loin ké son boute son né é opliss i sava opliss gouvèrnman sar izolé é lo monde zordi lé pa lo mèm ké lo monde 1988.

Justin