Néna in sèl sistèm lé prèss onète sé la roprézantassion proporssyonèl mé l a konstitission 1958 la zistoman tourn lo do acvèk sistème-la pars solon banna sa téi pèrmète pa gouvèrn lo péi dann in vote in pé konpliké. Mé zordi ni artrouv, mèm avèk, in sistèm malonète avèk in péi ni pé dir i gingn pa gouvèrné ziska k’i fé la prèv kontrèr.

La prèv kontrèr ? Sé kan afors diskité, momandoné i ariv a trouv in mazorité pou gouvèrn lo péi é Lo Prézidan i panss li sava roul bann franssé kari sou d’ri ankor in kou apré plizyèr zané d’gouvèrnman suivan la règ lo 49-3 é dann sète afèr la pluche bann pti kolon tanpir k’i pé. Donk in pé-é sirtou an parmi so bann moune i apèl azot politolog i panss lé shoz i sava spass konm i spass dann la Belgik épi d’ote péi : va diskite lontan é aprésa va trouv in lakor minimom.

Lé bon, ni sava pa zoué ki pèr gagn épi lir l’avnir dann mar kafé mé kan i ariv in sityassion konmsa lé pa initil révèye in pé noute souvnir listoir d’franss — pars sa sé in kékshoz nou l’aprann lékol — é rapèl anou kossa la éspassé dopi 1789 é konbien révolission l’arivé dann la vi lo pèp franssé… Konparézon la pa rézon mé alon pa obliye momandoné la koupe la tète in roi, épizapré la fé in révolission l’ané 1830 épi in n’ote l’ané 1848, la fé la komine Pari épi tanzaote in pé toute kalité mouvman. Na poin lontan la fé lo mouvman zilé zone.

Mi arète tèrla mé sanm pou mwin lo pèp transsé lé an kolèr — li la tro soufèr — é pa arienk dopi zordi é mi panss pa i pé fé in politik an zapan dsi la kolèr lo pèp.

Pou mwin I gaskone pa san konsékanss la kolèr d’in pèp. A bon antandèr salu !

Justin