Oussa sa i éspass ? Lé lyane Sin-Jo-si mi tronp pa-é sak k’i éspass sé ké bann zamontrèr épi zot yérarshi la désside ansèrv kate lang dann zot amontraz. Néna lo franssé, néna langlé, néna léspagnol épi lo kréol rényoné.

Pé sfèr in pé i panss avèk kate lang, bann marmaye va mayé. Pé sfèr in pé i panss bann marmaye i konprandra pi oussa zot i lé, é kossa zot l’apré fé si tèlman la késtyon d’lang dann noute tète sé in késtyon konpliké é si tèlman nésséssèr dann lo fanaz la konéssans épi dann la kominikassion. Mé wala, la pa ditou konmsa bann marmaye i rossoi sète afèr-la !

I fo dir bann marmaye sa lé pli intélizan ké bonpé i kroi : zot i aprann vite dann kèl lang zot i lé é zot lé kapab fé vitman la diféranss rante in lang épi in n’ote. Vitman zot i sézi épi zot i rozistr dann zot tète lo bann baz tèl lang épi tèl ote é kate lang sa la pa pou fé pèr azot ditou. An kontrèr ! Oplissnéna pou roflèshir, opliss i fo ète konssantré, sé opliss zot lé partan… antouléka sé sak téi pé oir dann roportaz.

Sa i fé panss amwin lékol biling franssé-kréol : in pé — sak i vé pa sa - i oi konm in zé d’pongn rante inn é l’ote lang mé la vérité lé pa la. Sa i marsh pa konm in lopozission, mé sa i marsh inn avèk l’ote é l’ote avèk inn, tèl fasson ké noute bann marmaye i anrishi zot léspri dann lo laprantissaz lé dë lang, é dann zot pratik… épi lékol biling-kréol, franssé — sé in bon manyèr pou marmaye aprann dé shoz dann in lang épi dan l’ote

… Pars lo bite sé pa d’ aprann la lang pou la lang mé d’ansèrv la lang pou toute sak lé possib fèr avèk. Bon zoutiye li mérite i ansèrv ali bien.

Demoune konpétan la travaye la dsi é mi rapèl mèm madame Laurence Dalleau-Gauvin, agrégé d’kréol siouplé-la défann son tèz dovan in bann gran proféssèr é son tèz i baz dsi lo bilinguism kréol-franssé… La i di pa kréol kont franssé é franssé konte kréol, la i di inn é l’ote ansanm avèk la kapassité bien konète inn épi l’ote san mayé.

Astèr zot va dir amwin kan bann marmaye va rante kolèj va éstope avèk sa — konm la fé par l’passé… Mé non i paré sète foi issi dann kolèz ossi va kontinyé. A biensir va domann bann marmaye pliss roflékssion, pliss konssantrassion, plisslanvi pars dan la konéssanss l’anvi sa s é in problèm de fon.

A bon antandèr salu !

Justin

NB in pti bémol dsi lo shoi bann lang mé si zot i vé bien, nou va anparl sa in n’ote zour.