Ni pé di, na poin bonpé la tèr La Rényon par rapor la popilasyon. Donk ni pé maziné na poin asé la plas pou in bann plantèr an plis… mi souvien, in zour na in moun la pèt in kolèr pars in moun l’avé di i fo divèrsifyé bann kiltir é tourn le do avèk la monokiltir. Bononm-la i pansé li l’avé rézon, é in bann moun la bat la min pou li, sirtou pou done tor bann projé Parti kominis rényoné, pars sèt-la i parl souvan l’otosifizans alimantèr ; Bien sir, bann monopol i profèr ni marsh pa dsi l’otosifizans alimantèr pars konmsa o moin zot i pé kontinyé an profit dsi nou.

I pé pa di anou i gingn pa divèrsifyé nout prodiksyon agrikol. In l’égzanp ? Yèr nou la parl Edmond Albius, lo moun la invant la fékondasyon artifisyèl la vaniy. Nou noré pi galman anparl mésyé Loupy, lo moun la invant in téknik pou prépar la vaniy, si tèlman ké apré 1848, La Rényon la lans ali dann in prodiksyon an mas la vaniy é dann in l’ésportasyon an mas galman. Momandoné té i ésport ziska dé san tone la vaniy préparé.

Kisa té i fé sa ? Bann ti plantèr l’avé poin in bonpé la tèr é té i gingn in bon rosours avèk la vaniy. Donk dann tan-la, la fé la divèrsifikasyon é l’avé in bann plantèr an plis dan l’agrikiltir. Zordi la vaniy la dékliné, pa pars la moin bézoin, mé pars èk nout min d’èv, i kout tro shèr. I kout tro shèr, oui ! Mé si i fé in prodiksyon tré bon kalité, i vé pa dir ni ariv ar pa vann, é o-pri siouplé. Donk, moin la pa in planèt si mi di i pé produi plis dan bonpé kiltir, é an plis ké sa, avèk la kalité.

NB : In l’égzanp : lo kafé Bourbon pointi : in prodiksyon dé liks é in prodiksyon k’i vann bien é k’i vann shèr. Akoz pa la vaniy, akoz pa lo té, akoz pa d’ot shoz ankor ?

Justin