Mézami, antansyon pa done in shèk an blan bann shèf l’édikasyon nasyonal isi La Rényon. Antansyon pa lèss di in pé lé pou lo kréol dann l’ansègnman. Grate – grate i pé dsi é alon oir in pé kosa néna d’sou. Sha shofé la pèr lo fré ! Sa sé kékshoz nou lé péyé pou konète.

Libérasyon manké ? Sa ni koné ! In légzanp, lésklavaz la oboli dé kou inn l’ané 1794, l’ot l’ané 1848. In n’ot légzanp, l’égalité sosyal la fé inn foi l’ané 1946, inn foi l’ané 1998. Nou la loup lotonomi l’ané 1959, é apré la fé dé troi rafistolaz la désantralizasyon é ni voudré nout lang kréol i rant in kou dann lékol La Répiblik a la vèv konmsa san lité, an kontan dsi lé zot sinploman.

Zot i koné, nou sé in koloni-sansa néokoloni - La frans, é lo prop son bann dirijan é son bann l’aparèye d’éta sé ké zot néna léspri tort é ki di léspri tort i di galman solisyon tort. Bann zélite lé konmsa mèm, kan ou i pans zot l’apré rouvèr out shomin, dan la réalité zot l’apré boushé. kan ou i pans zot l’apré aport aou la limyèr, la pad itou sak ou i kroi é lo pli méyèr zafèr ké zot i pé aport pou ou sé in libérasyon rabésé é anplis zot va réklam de ou la rokonésans.

Anpliské sa, kan zot i nyabou trouv zot konplis dann nout sosyété, an parmi nout pèp, zot i sote dési pars zot i pans lé pli fasil dévoiye nout konsyans rényonèz, kan sé in rényoné ki pran la sharj de sa. Dayèr in pé lé préparé par l’alyénasion : Lo méyèr sèrvitèr sé lo sèrvitèr alyéné.

Bann Figaro la pa ariv konmsa ! Zot lé programé pou sa ! I sifi k’in pé i tir fisèl dann kouliss.