Antonio Guttirez sokrétèr zénéral l’onu la mète an gard tout bann péi dsi lodérèglomann klima ; li la di konmsa : lo mond néna dêzan pou réazi. Si i réazi pa, i gingn ar pi kontrol lo klima é si i gingn pi kontrol lo klima l’imanité sar an danzé kisoi pou la tanpératir dsi la tèr, kisoi pou bann plant épi bann z’animo, kisoi ankor pou lo lasidité d’la mèr.

Moin na in dalon la di amoin konmsa : « Kosa i fé dir aou sa ? Nou lé pou dé zour dsi la tèr é oila ké nou l’apré program la fin di mond. ». La fin di mond tète pa mé in gran boulvèrsman sa lésir. Romark la pa arienk mon dalon lé konmsa, pars néna demoun bien plasé zot osi ot i kroi pa sa v’arivé. Lo shèf an tète dann lo bann klimatoséptik néna prézidan Zétazini konm toulmoun i koné.

Solman laba dann l’Amérik néna d’moun-orozman !-i pans pa konm li. Dann la Californie, in gran l’éta dann Zétazini mèm sinkyèm puisans ékonomik dsi la tèr, lo gouvèrnèr i sort pran in gran désizyon. Li la désid l’ané 2045 tout lo lénèrzi ssar prop dann l’éta-la. Kisoi avèk l lénèrzi zéotèrmik, kisoi avèk lo lénèrzi solèr, kisoi ankor avèk lo lénèrzi la mèr, lo van épi lé zot zénèrzi prop.

Kan moin la lir sa yèr matin, moin la pans défin Paul Vergès : ali osi téi mète an gard lo mond dsi lo dérègloman klimatik, lo rolèvman nivo la mèr, lo danzé pou la biodivèrsité mé li osi téi kroi lo bon légzanp l’otonomi énèrzétik é an plis li té i kroi sa lété valab partou dsi la tèr.

Paul Vergès ? Té i falé pa suiv ali, té i falé pa ékout ali, sinploman pars li té kominis... Zordi néna in bonpé d’moun i partaz son poinnvizé. Mé ni pé pa rofé lo mond biensir. Mé sa lété kant mèm in bon légzanp é bann bon légzanp konm idi, i kour pa lé ru… an touléka avèk la Californie ni pé an avoir in bon légzanp dsi in gran léshèl.