Mi souvien, kan moin la rant dan la klas sizyèm, la komans fé l’anglé. Mi rapèl l’avé z’afèr moin té i koné pa kosa k’i lé, kosa k’i ansèrv dann liv l’anglé-la. L’avé in bonpé z’afèr, mé mi rapèl tré-pé. L’avé in n’afèr i apèl “radiator”, é moin, personnel, moin té i koné pa kosa i lé “radiator”. L’avé ankor d’ot z’afèr konm in “policeman puppet”. Biensir l’avé ankor “snow”, “christmas father”... Tout in bann z’afèr moin té i koné pa.

Radiator ? Radiatèr ? Sa moin té i koné pa, sa moin té i ansèrv pa. Lo mètr té i fé konmsi ni koné, li ésplik pa nou, é nou, nou té i oz pa domandé, la pèr nout bann kamarad i gaskone anou. An atandan, lo salté d’“radiator” i tourn dann nout tèt, san v’nyabou shas ali. San k’in mo l’anglé i rant dann nout koko. In “policeman puppet”, sa osi ni koné pa. In manekin ? Si sé sa, nou l’avé zamé vi sa. Dan la klas sizyèm, mèm moin té fine konprann l’anglé, nout dé li i shas ar pa ansanm.

Romark azot bien, fransé osi té parèy pou nou, dépi dann kour préparatoir vi k’bann tèks té i parl in takon z’afèr, té i akonpagn pa nou dann nout vi tou lé zour. L’èr-la, kan i amontr anou in tèks ékri dan la lang fransé, nou té apré domandé kosa i vé dir. San malparlé, la vi nou té i amène é sak l’avé dan bann tèks-la lété pa parèy ditou. Bann plantasyon, bann zoizo, pa parèy ! Manzé, pa parèy ditou. Lo tan ? ay-ay-ay, nou té i konpran pi arien.

Zot i konpran, nou lété déza dann malizé pou lo fransé, parl pi pou l’anglé. Poitan, nout l’amontrèz té i di souvan : « Nou v’alé dépi sak lé koni ziska sak lé pa koni ! ». Mé sak lé domaz, nou té i pran dépar dan l’inkoni pou alé dann diréksyon l’inkoni touzour. Sé dir, konm di lo kont, si pou in bonpé rant nou, l’ékol épi la konésans i marsh la min dan la min èk li té i lès anou dann bordaz shomin. Dépi zéro ziska kalbas, é dépi kalbas ziska zéro, nout parkour lété fé !

Justin