Na lontan Parti kominis i di konmsa, i fo fé sir plas tout sak lé kapab fé é tout sak i pé fé suivan in pri rézonab. Mé in pé lé pa dakor èk sa : pou zot, la tèr sé in vilaz, lé posib fé vnir tout sak ou la bézoin vi k’nana kérozèn pou mèt dan l’aviyon, fioul pou mèt dann bato, é l’aviyon konm bato sa i mank pa. Tanpi pou lo l’éshofman klimatik, tanpi pou lo bio-divèrsité. Pou bann moun-la, La Rényon sé in gran sipèrmarshé, i pé vann tout z’afèr, sirtou n’inport kèl pri, bann marshandiz i sort in pé partou… solman la plipar d’tan dan la France épi dan l’Europ.

Na poin lontan, moin la lir dsi in pti paké lo té, li té i sort Montreuil. Montreuil la, sa lé an Frans sa ! Mé lo té té i sort dan l’Ind. Donk, lo té la sort dan l’Ind, la parti dan l’Erop, la arpran l’aviyon pou vni La Rényon. Mé lo té-la l’avé sa La Rényon, la dépans in paké l’arzan pou plant sa Mensyol, La Plène Palmiste, Gran Koud, la mèm fé l’izine épi in zour la déklar fayite. Zordi, i di, lo té La Rényon sa lété vayan vèy pa, mèm inn an parmi bann méyèr té nana dsi la tèr. Oui mé li lé mor ! Pars na in péi kolonyal l’avé poin l’anvi dévlop son koloni. Pars l’avé in l’administrasyon la pa lèv pti doi non pli.

Mé isi nana kafé, é an parmi bann kafé, inn i apèl Bourbon Pointi. In kafé bien koté, in kafé i vann shèr. Zordi li fé progré, é si li kontinyé konmsa, li lé riskab done désèrtin plantèr in rovni intérésan, sirtou si i kontinyé travay èk bann Zaponé. Mé akoz sa ? Pars isi mèm, La Rényon, l’avé in volonté dévlop sak i apèl lo filière kafé. Mi éspèr nana ankor la volonté, é si nana l’arzan i fo mèt dodan, mi éspèr va mèt, pars sansa sar fouti, konm pou lo té.

Dé prodiksyon bone kalité, mé in koté san volonté, l’ot koté avèk la volonté. Pou nou, lo dévlopman sé in n’afèr d’volonté… si in pé i pas pa lo tan mèt lanspèk pou ral anou déyèr.

 Justin