Alon arparl ankor in kou la Guyane : néna bonpé doktèr lé panshé dsi li avèk tout z’ot train pou trouv kèl sé son maladi. In pé i di malgré li na rosours, lo bann z’invèstisman lé pa sifizan. I di ankor dopi La Guyane lé départman la zamé pran bann problèm bra lo kor. Aprésa i di lo gran problèm sé la kriminalité. In késton i doizète pozé : kan i di sak moin la ékrir an-o la, i parl la koz sansa la konsékans, lo rasine sansa lo bransh, pars inn é l’ot la pa parèy ditou.

Pou kosa mi di sa ? Si ni di la koz sé sak moin la ékrir an-o la, i fo goumant lo bann z’invèstisman-in késtyonn l’arzan !- ratrap lo rotar-in késtyonn l’arzan !- goumant lo nonm la polis, zandarm-in késtyonn bidzé !… Mé si sé lo konsékans donk i fo trouv la koz, trouv la rasine... Kan ni di lo sistèm lé dann in voi san isi, pou La Rényon, li lé san isi galman pou La Guyane épi pou bann péi l’outre-mèr donk sé lo sistèm k’i fo shanjé an mèm tan k’i fo lite kont lo bann konsékans.

Mé si i pran shak problèm, inn apré l’ot, la pa sir ditou k’i trouv in bon solisyon pars i atak pa lo mal suivan son rasine. I atak lo konsékans é pa la koz. Nout parti i di pa in n’ot afèr késa pars li baz dsi son l’analiz la sityasion. Li la tor, sansa li na rézon ? Si li na tor i fo fé konm i fé dann in départman fransé normal, mé si li na rézon ébin i fo shanj sistèm. Pars si i shanj pa lo sistèm la poin, pou nou, konm pou lé z’ot péi l’outremèr, la posibilité dékolé pou vréman.

Pran lo konsékans pou la koz i rovien alé la mèr pou ramas l’ékime é pa pou trap poisson… fransh vérité !