Mi pans pou lo sans prop na poin difikilté pou konprann ali. Nana plizyèr manyèr fé kui d’ri : par ébzanp lo ri natir, lo soso d’ri, lo ri kantoné, lo zanbrokal, lo gato d’ri, do ri o lé épi d’ot épi d’ot ankor. Donk zot i oi sa sé in manyèr konprann lo kozman l’Afrik noir, mé si ni sort lo sans prop, ni pé domandé si nana in sans figiré la-dan, in manyèr oir si san parl manzé forséman kozman-la i pé trouv in bon l’aplikasyon. Ni pé domandé si avèk kékshoz konmsa lé posib fé d’ot z’afèr é mi pans pou komansé, provèrb kréol rényoné : « Balon lé ron pou toulmoun ». L’èrla mi oi Dimitri Payet na in fason zoué balon ké la pa la myène sa lé sir épi balon nana in bonpé kalité é shak kalité i sèrv pou fé in zé : kisoi fotbal, kisoi handball, kisoi d’ot ankor. Donk l’afèr lé la dakor, li lé parèy pou tolmoun, mé koman ou i amenn ali é sé sa lo sans figiré nout kozman zordi. Alé ! Ni artrouv pli d’van sipétadyé.