Astèr si ni rotourn in pé an aryèr — zané soissante-dis par-la —, ni rapèl bien, dann tan-la, bande zétid dossi la lang kréol téi fé arienk komanssé. Kissa téi fé sa ? Bande jenn proféssèr téi vien issi an sèrvis militèr adapté. L’avé galman bande militan rényoné, souvan otonomist, téi travaye dsi la lang… Mi di pa zot nom pars sirman m’a obliye in pé mé mi panss kantmèm ni dovré fé listoir nout lang kan èl la komanss ète myé koni dann son vokabilèr, son sintakse san oubliyé lo bande grafi lé z’inn é lé zot la travaye la dsi. Parèye pou la pédagoji :

Yèr mwin téi di pou amontre la lang épi la kiltir kréol mwin l’avé poin d’métode. Sépa ké mwin téi fé in pé ninporte koman, mé fransh vérité, nou l’avé poin dann tan-la lo matèryèl nou néna zordi.

Dann tan-la l’avé poin diksyonèr koméla néna, l’avé in pti gramèr zordi néna inn bien détayé é néna plizyèr grafi é la bouz bonpé dann domène-la. L’avé poin capes zordi néna, l’avé poin l’agrégassion é néna dë pèrsone lé agrégé. Arzoute èk sa dan tan amontr kréol dann lékol lété karémann interdi é éstèr kant mèm lé pi parèye.

Sak lé sir, sé ké lir la lang dann tan-la é koméla sa lé pa parèye. Ni pé dir ossi lékritir la lang la bien shanjé. Ni pé dir ankor amontr la lang épi la kiltir rényonèz lontan épi koméla la pi ditou parèye.

Mézami mi panss sèryèzman bande zénérassion la vni inn apré l’ote dopi lé zané soisante — mi pé di soissante pars promyé kongré parti kominis rényoné laté l’ané 1959 é sa lé inportan pou noute évolission — la bien travaye dossi la Rényon : pa arienk la lang, pa arienk l’istoire, mé dann toute domene la konéssans nout péi.

Astèr koman fèr in n’afèr konmsa ? Méyèr métode sanb pou mwin sé d’rante dedan é sa i vo pou toute bande nouvèl zénérassion. Doboute guète i ansèrv pa arien, rante dann ron pou myé konète noute péi.ala lo méyèr métode.

A bon antandèr, salu !

Justin