I paré nana in syans, i apèl la psychanalyse, i pèrmète in moun alé rod dann son passé in n’afèr i antrav ali dann son vi. Li koné pa kossa i lé, mé sa i fatig ali. Kan li la fine trouvé, li travay pou aksèp lé shoz konm zot i lé. In pé i di, pou dépass so lanspèk-la...

Pétèt sak mi di sé in bétiz, mé aryin ! Pars sak moin l’apré rodé, sé sak la éspas avan mon vi, é pétèt l’apré tizonn amoin par anndan.
Moin solman ? Non ; mi mazine, in n’afèr konmsa lé vré pou tout demoun, tout bann Rényoné, vik nout tout nana lo mèm l’Istoir, avèk in gran "i" byin antandi.

Lo passé sé lo passé ? Oui, sa lé sir, vik i apèl ali lo "passé" ; épi lo tan komé-la, i apèl lo "prézan" ; konm lo tan va vnir va apèl lo "fitir". Konm troi konpartiman byin séparé.
A bon ? Sa lé sinp konmsa don ?

Lé ga, éskiz mon pardon, mé si tout té in pé anmayé ? Si lo fitir lété déza in pti-pé dann nout prézan, nout prézan dann nout passé, épi lo passé dann lo fitir... é vèrsi-vèrsa.
Bin alors, si sa lé vré, mi mazine la vi nout bann zansèt i pé mète son grinn sèl dann nout vi, épi nou, nout tour, kan nou sar fine anval nout kuiyèr, nou va mète nout grinn sèl dan la vi bann zénérasyon sak i vyin apré nou… é vèrsi-vèrsa. Si lé vré, byinsir !

Bin alors doulèr nout bann vyé zansète zésklav, épi bann zangazé, pétèt l’apré astik anou par anndan... san k’ni konpran, san k’ni koné... Bin alors lo kèr in pé l’avé pou alé maron, pou révolté, pou rézisté, somanké sa i bat ankor dann nout léstoma, pou nou rézisté, galman.
Doulèr-lo-kèr, lo kèr-doulèr, konm in méday èk son rovèr, konm tèt ou byin flèr, inn dan l’ot é l’ot dan inn, é vèrsi-vèrsa byin antandi !

Justin