Mi pans zot i souvien bien kan Prézidan té la, dann inn son bann diskour dsi l’anvironeman, li la anparl lénèrzi tèrmik la mèr. L’èr-la li la pass konm in kou d’pintir dsi La Rényon : li la di, sé isi, shé nou ké la fé léspèryans dann z’afèr-la. Li noré pi dir galman sé nou rényoné la péyé é sé l’édéèf ké la fé lo léspèryans. Mi koné pa si zot la vi son figir kan li lété apré kozé, mé si zot la agard ali, zot la pansé, mi sipoz, na in n’afèr k’i klosh pa rant sak li té apré di, é lo grimas dsi son figir.

Pou kosa grimasyé la ? Pars, d’apré moin li la konpri tout in kou son lékrivinn diskour, té apré anbrouy ali. Kèl kalité l’anbrouy ? Lé sinp. Té la réjyon, dann tan Paul Vergès l’avé domann in léspérimantasion konmsa... mé apré, l’ané2010, la droit mèm konplis avèk bann sosiyalis la désid détrikot tout bon projé la réjyon. Sé konmsa, k’in pé la trouv, nou té an avans par raport lé zot péi l’outre-mèr é té i falé, konm di lo kont dézabiy anou pou abiy lé zot. Sé konmsa ké l’édf la déside kontinyé l’éspèryans dann la Martinik, épi obli anou dann projé-la. Zordi La Martinik lé dovan, La Rényon lé déyèr. Sétaki la manz la lène dsi nout do. Sétaki, la désid fé pèy anou l’insolans an avoir atak bann lobi pétrlyé.

Astèr, La Martinik, i sava fé in santral éléktrik dsi la baz lénèrzi térmik la mèr. Mèrsi gouvèrnman fransé ! Mèrsi l’édf. Kalkil pa ni an vé bann martiniké, pars sak li sava fé la-ba, noré pi fèr osi isi, é dann tout bann zil konmsa tout nora été gagnan-gagnan... Dsi la késtyonn éstratézi, mi souvien moin la fé in éstaz. Téi travay par group, dé par dé. Nout group téi travay avèk in n’ot dsu in éstratézi gagnan-gagnan. L’avé in ga léspri tort dann nout group. Li, son sèl l’anvi lété pou défrish l’ot. Sé konmsa, li la obli légzèrsis é li la mète in éstratézi pèrdan- gagnan, soi_dizan gagnan pou nou, pèrdan pou lé zot. Mé pandann tan-la, l’ot osi la mète in éstratézi pèrdan pou nou, é gagnan pou li, Si tèlman k’inn konm l’ot nou la rotrouv anou lo bèk dann lo ?

Kèl réfléksyon i vien dann mon tèt ? Lé méyèr kan ou i tavay a dé,ou sinonsa plizyèr, dsi in mèm pojé, konmsa inn i ède l’ot é l’ot i èd inn an ka d’difikilté.Sa i apèl la solidarité é sa sé in bon z’afèr. I di pa, in min i lav l’ot ?

NB. In provèrb pou la rout : « La lang la poin lo zo ! »...Kosa sa i vé dir ? i vé dir i pé di n’inport kosa avèk la lang. Kisoi mantèr, kisoi la vérité. Kisoi zoli z’afèr, kisoi mové z’afèr ; i konplimant, i jir, i pas la pintir, i fé lo bien, i fé lo mal. A oui, la lang la poin lo zo pou vréman.