Dan l’Afrik de l’èst, nana dé péi : inn i apèl Rouanda, l’ot i apèl lo Bouroundi. Sa dé koloni la Beljik, in dépandan dopi in bon koup de tan. Kan la Beljik la désid done banna in kart lidantité, la désid ékri la ras lo moun dsi la kart. Biensir, l’avé tout sort demoun dan dé péi-la, mé sak lété pli nonbré lété bann Tutsi épi bann Hutu, donk la mark dsi lo kart "tutsi" ou sinonsa "hutu". Banna i antan pa rantre zot, é kan la bagar la pété, bann milis Hutu la tyé bann Tutsi, é bann milis Tutsi la tyé bann Hutu. Zot té i kontrol bann kart lidantité, épi sak té Hutu, bann milis Tutsi té i règ lo kont, é sak té Tutsi, bann milis Hutu té i règ lo kont. Krim rasis, masak rasis !

Pandan la guèr trann-nèf, karann-sink bann nazi lalmagn té i di, zot i apartien in ras sipèryèr, lo ras bann aryen. Pou zot, zot té i doi gouvèrn lo mond épi zot la shoizi in manyèr pou élimine tout moun i apartien pa la ras aryène, juif li ! jitan li ! afrikin li ! Mé ni koné sak l’arivé : bann nazi la pèrd la guèr. Mé lo rasism lé pa mor avèk zot. Li lé ankor dan léspri bann minorité in pé partou, é mèm si i asasine pa dmoun, li lé vivan dan léspri d’moun in pé tout kondisyon. Ni koné kèl bien lo kolonyalism i pans dsi bann pèp kolonizé. Mi koné kèl bien bann zinpéryalis i pans dsi bann pèp dominé. In gran konplèks sipéryorité na poin arien pou éspliké.

Poitan, si i suiv bann zom de syans, la ras, sa in n’afèr i égzis pa shé l’moun. Na poinn ras noir, na poinn ras jone, na poinn ras blansh ! Na in ras imèn, in poin sé tou... Pou bann syantifik, lidé d’la ras an parmi bann demoun, sé in fo l’idé, é sé dsi in baz konm sa demoun la konèt la dominasyon, l’imilyasion, lo bann masak, épi lo mépri... Bann dépité fransé i sort vot in loi pou éfas lo mo “ras” dan bann tèks do loi. In bone intansion ! Mi souèt in bon moiyin pou fé rokil lo rasis dsi la tèr.

Justin