Van-t’yèr o soir, dann télé, la montr in pèrsone l’aprann lir é ékrir, alé oir, d’apré sak èl i di, èl té i koné pa ziska zordi. Astèr, èl va gingn in diplom CAP. Lé bien pou èl, é na poin pèrsone, mi pans, pou di sa in n’afèr lé fasil pou fèr. Lé pa fasil ar rant dann trin, kan ou la fine shap atèr dépi étan pti. Solman, mi konpran bien kosa la propagann ofisyèl i vé fé pas konm mésaz. El i vé dir, la politik ofisyèl pou lit kont l’ilétrism lé bien éfikas, épi si i kontinyé konmsa, i tard pa nora pi pèrsone lé ilétré dan La Rényon.

Mi pans mèm, vi k’tout demoun la gingn lo droi alé l’ékol, vi k’tout bann amontrèr la aprann zot métyé, vi k’tout demoun nana kontak avèk liv, zournal, avèk la télé, l’ilétrism nora di fine disparèt dan nout péi. Poitan, non ! L’ané pou l’ané i done bann shif ofisyèl, é bann shif lé pa bon. Fé konm i vé ! Aplik lo métod k’i vé, lo nonm z’ilétré i tourn par-la otour san dis-mil pèrsone... Dé foi in pé plis, dé foi in pé moins. Mé lo rézilta lé pa bon ! Dizon, si i gingn rékipèr in pé z’adilt, i anpèrd dsi bann jènn kan i kit l’ékol ilétré, sansa i oubli tout sak zot la aprann l’ékol.

L’èr-la, ni pé di in n’afèr. Sanm pou moin, nout pèp la konm gingn in maladi i apèl l’ilétrism é na poin in bon médikaman pou tir ali la-dan. I pé di, soi in pé d’moun i oi pa l’itilité aprann lir épi ékrir. Pétèt lé vré ! Ou sinonsa, Kréol i mank l’intélizans. Sa lé pa vré ! Pars demoun ilétré lé pa moins intélizan ké domoun i koné lir. Dann désèrtin domèn, zot na mèm in bon savoir-fèr. Alor, kèl sé lo problèm ? Pars si i trouv pa sa, i gingn ar pa guéri la maladi. Moin, pèrsonèl, moin la fine di, ni fé pa lo ka k’i fodré avèk nout lang épi nout kiltir kréol, pars sa in bon zoutiy. Si ni vé ansèrv dé li konm k’i fo, i pé pèrmèt anou, sa moin lé sir, vanj kont l’ilétris, firamézir.

Justin