Kosa k’i kont plis, lo boudin sansa le lo li la kui d’dan ? Sé lo boudin biensir sirtou si li lé bien kui, épisé konm k’i fo avèk lo méyèr zépis i apèl l’apéti. Moin, pou dir azot, mon boush i fé d’lo kan mi pans in n’afèr konmsa. Tanka le lo, pétète in zour, in laboratoir va étidyé ali, pou dir anou lo boudin lé bon pou si, lé bon pou la, i soign sosi, i soign sola mé pou zordi la pa lo ka, é rant lo boudin é le lo, nout shoi lé fète. Sak i fini pli mal sé le lo.

Pou kosa mi di sa ? Pars, a s’ki paré lindi soir bann plantèr la déménaz z’ot traktèr dovan la kaz préfé é la parti an katriyèm vitès diréksyon l’izine Boirouz, mé zot la pa ariv laba. Zot la disparète dann lo péizaz. Sa la pa in bon fason pou fini in konba ! Noré pi fé inn dé diskour, noré pi fé in pti griyade, noré pi roul in maloya. Arien dann tousala ! La fuite konmsi zot l’avé pèrd la guèr. Landomin la réktifyé in pé l’afèr, mé landmin té in pé tar sanm pou moin sirtou ké lo mouvman plantèr, té vinkèr dann so gran bataye la.

Pou kosa mi di zot té vinkèr ? Pars Téréos la mok de zot promyé débu kan la propoz azot 47 santime mé aprésa son l’anvi d’moké la fané é avèk li sète tout la krétik bann plantèr konm asisté. Biensir zot la pa gingn lo sis éro la rogoumantasyon mé zot la gingn in pé pliské moityé si mi tronp pa… In viktoir pars o moins la fé bouj lo pri dopi karant z’ané l’avé pa boujé.

Dizon sa sé in bataye, mé la guèr sar gagné kan nou nora in vré filyèr kann isi La Rényon é nou lé ankor loin d’an avoir in zoutiy konmsa. An atandan si ni pé rogrète in finisyon an lo d’boudin, ni doi di bravo plantèr pou lo konba zot la améné. Konba vinkèr mi anshèv dir.

NB. Mi antan déza in pé apré di : « Kosa bann ti plantèr la gingn la dan ? ». Bann ti plantèr i viv pa avèk kann, zot lé mèm dann in gran difikilté mé in zour ou l’ot va fini par romarké bann ti plantèr lé in portan dann la konstriksyon d’in vré filyèr kann é san zot sé in n’afèr i gingn ar pa fé dann bon kondisyon... Pou sak i yèm in pé la téori, mi tienbo de dir azot la kontradiksyon prinsipal la pa rant gro é pti plantèr, mé rant in l’antropriz néokolonyal é bann prodiktèr rényoné . Dir lo kontrèr sé donn la min bann néokolonyal pou tyé nout prodiksyon intèryèr.