La Rényon, konm nout tout i koné, sé in koloni d’pèpléman. Ziska 1663, mèm si la Frans l’avé pran posésyon l’il Bourbon, isi l’avé poin z’abitan. I fo atann 1663 pou oir in bato amèn douz pèrsone : dé Fransé épi dis Malgash, é an parmi lo dis Malgash, dé madam avèk uit bononm. In drol fason an vérité komans lo pèpléman la koloni, pars lo méyèr fason noré té in l’ékilib rant bann fanm é bann bononm, mé bann kolonyo té pa la èk sa. Si tan tèlman ké kan l’ariv Sin-Pol, bann Fransé la rès tousèl é bann Malgash la baré...

Aprésa lé shoz la kontinyé konm sa : dan la trèt, so krime rokoni kont l’imanité, l’avé bonpé plis bann bononm ké bann fanm. Dan l’ésklavaz té konm sa galman, épi aprésa dan l’angazism té konm sa ankor : bonpé plis bonom angazé ké bann fanm. Dan l’Erop osi lété konm sa an plin vintyèm syèk ; kisoi dan l’imigrasyon légal, kisoi dann l’imigrasyon an misouk, klandèstine konm i di sa... I fo dir, La Répiblik nana bon kèr, sé pou sa èl la invant lo raproshman familyal pou sak la vni tousèl é la lès zot madam é zot z’anfan dan zot péi, pou sak té i vé fé vni zot famiy. In politik zénéré ? Si zot i vé, mé sirtou in tik-tak pou an avoir la min d’èv bon marshé : kisoi pou travay dann réstoran, kisoi konm bone portigèz, éspaniol, afrikèn ou bien rényonèz, kisoi ankor pou kour déyèr kamyon poubèl.

L’èr-la l’ékstrèm droit la invant in n’afèr épi la droit la sot dan son shoval de Troie. Zot la di, bann z’imigran lé résponsab l’insékirité, é zot la komans di, i fo arèt avèk la politik raproshman familyal... pou zot in manyèr pou détourn l’arzan z’alokasyon, profit l’asirans maladi épi la rotrèt, étsétéra, étsétéra... Zot i souvien konm sa mèm la fé dann dèrnyé tan gouvèrnman Sarkozy, mé pa solman pars la gosh èl osi la rant dann ron. In l’égzanp ? Manuel Valls, minis l’Intèryèr ki sort di i fo armèt an koz lo raproshman familyal.

In gran l’idé pou 2026, konm li di. In gran l’idé pou la Frans l’ané 2026.

Justin