Aprémidi-la, mwin lété apré atann in vizite médsin dan in gran lopital privé mwin la rogarde-rogarde in pé dsi Google sak mwin téi pé trouv dsi listoir La Rényon é mwin la trouv in lartik dsi lo web é lartik-la téi parl noute listoir. Pa tro long, pa tro difissil, mwin la zète in kou d’èye.

Intéréssan donk mi lir lo bann dsou-tite :

Lo promyé i porte dsi bann promyé zésploratèr.

Lo dézyèm i porte dsi bann promyé kolon ;

lo troizyèmman sé dsi la kantité zésklav

Mi sa pa dir azot kossa lé marké égzaktoman, m’a dir azot in n’afèr lé pa marké é sète afèr-la i porte dsu l’ané 1663.

Kossa l’ariv sète ané-la : dë blan — inn i koné lo nom, lé pa sir konète lo nom — avèk dis malgash (7 bononm épi troi fanm) la débark dann la bé Sin-Pol pou vni rèss La Rényon. An arivan lo bann malgash la shape dan la foré é la rotrouv azot l’ané 1665 kan Regnault épi pliss in trantène pèsone la débark pou in mission — zot téi vien koliz lo téritoir.

Mé pou kossa dann site-la la obliye l’ané 1663. Mi rapel kan Debré é lé z’ot la fète lo komansman lo pèpléman La Rényon la pran konm date l’ané 1665 é la obliye l’ané 1663. Mi rapèl bien la fé in gran ralé poussé pou sa dann tan é noute zoinal Témoignages la pa manke signal l’afèr. Lété kant mèm lo promyé révolt in group malgash konte dë kolon.

I paré sa sé in n’afèr la lèss son trass pars aprémidi-la in militan té apré dir amwin néna ankor d’moune i zape so 1663 la, i anparl pa, konmsi sé in n’afèr la pa égzisté. Si la perssone la fé lo lartik téi koné pa, té pa défandi rodé, si téi koné l’èr-la mi panss lé pli grav sirtou pou in n’afèr i romonte troi san soissante zané an aryèr.

Alor sak mi di azot zordi : si zot i vé rode in n’afèr dsi lo net, alé rodé, mé pran prékossion i zape pa inn-dé zévènman, sansa i déform pa in pé lé shoz pars sa i ariv kant mèm tazantan é tanka lir in n’afèr i vo myé lir in n’afèr mèm rézimé mé in pé konplé.

Dann lartik-la an komanssan téi parl l’ané 1642, kan la anvoye douze mutin an pénitanss La Rényon — téi apèl mèm pa Bourbon dann tan — é kan la vni rode azot troizan apré zot lété an form si tèlman noute péi l’avé in bon èr épi pou boir é manzé, é anpliss l’avé poin zanimo sovaz… Mi arète tèr-la pou l’instan mé m’a dir azot in kamarade la di amwin konmsa 1663 pou nou lé pli zinportan ké 1642 é sa lé vré pou vréman

A bon antandèr, salu !

Justin