Canne à sucre à La Réunion : il est temps de tout revoir
21 septembre, parSortir du système néocolonial de simple fournisseur des profits d’une société exogène
18 désanm 2020, sanm

« Sète-issi la lé for, sète-la lé pli for ankor. »
Mézami si zot téi vé in landroi d’vi, dann tan lontan, téi falé alé la boutik ;la boutik-la l’avé d’moun téi vien an komissyon. L’avé dmoun téi vien arienk pars zot téi trouv la konpagni d’moun.l’avé galman sak téi vien pou zoué inn parti d’kart sansa inn parti domino. Dé foi l’avé galman bataye kok pars lété landroi sak l’avé kok bataye téi antrène in pé son zanimo avan mète ali o ron épi fé kroiz ali pou d’bon.Boutik Ah-Moye lété konm tout boutik in o-lyé pou la vi sosyal. La mèm si ou téi vé, ou i pouvé gingn nouvèl inn, nouvèl l’ot .Dovan la boutik ou lété an promyèr kan in kor téi pass pou alé légliz.
Dovan la boutik té ossi l’androi demoun l’avé in kont pou réglé téi vien réglé. Lé sinp pars sé la ké ou téi pé oir out l’énmi d’in zour sansa dé plizyèr zour. La plipar d’tan lété lo mèm bann batayér : l’avé in sèrtin La Kastrol épi in dénomé Laroz-èz, d’apré mwin sa lété dë kouzin in pé loin, mé alé savoir pou kossa,lé dé téi manz pa in grinnsèl ansanm. l’avé ossi ti-Valantin épi gran !koutiryé sansa gran zavyé.L’avé ankor bann Patrankil, tout la famiy téi bataye ansanm. Apré l’avé ankor d’ot mé par a-kou tazantan, kan in mové kolèr la ranimé. Par l’fète, pou kossa zot téi bataye,lo rézon lété pa toultan klèr. In bon rézon, in mové rézon mé lo pli sir lété k’zot téi bataye.
Mé mésyé Ah-Moye dann tousala ? Mésyé Ah-Moye épi son bann pli gran garson téi mèl pa tro dan l’afèr, pars tout fasson tout lété son kliyan, é li l’avé poin intéré d’ète pou inn, kont l’ot. Donk, in zour Gran zavyé avèk garsonValantin l’avé roul in kou toulé dé dovan la boutik. Koud pyé kou d’poin la doné é kan té fini la gèl inn konm la gèl l’ot lété in pé plushé ;Mé alé konète pou kossa, zandarm la mélé zour-la. Li l’ariv arienk lo soir,mé li l’arivé é demoun la parti rode Gran zavyé épi garson Valantin pou fé ésplik azot zot ka.Zot l’arivé mé avèk zot famiy si tèlman demoun l’avé pèr téi fé in pèlmélaz zénéral.
Toutt téi koz an mèm tan si tèlman zandarm Dubois avèk i son bèl shoval blan téi konpran pa arien. Déza li koz pa kréol alor zot i pé konprann ké lété in pé difissil pou li fé son l’ankète. si tèlman zandarm Dubois la déside alé oir Ah-Moye pou sèye démèl lo koi di kèss pou sèye konète kossa l’arivé, kissa la komanssé mé kan li la poz son késtyon Ah-Moye la konpri lo danzé é kont pad si li pou di in mo pli o k’lot.
Zandarm la di :Meusyeu Ah-Moye ki a komanssé la bagar ? .Lo komèrssan la di : 3sète issi lé for, l’ot la lé pli for ankor. »Dubois la komanss nèrvé épi li la di : "A-Moye répondé a ma késtyon !Mé sèl zafèr la la gagné sé : "Sète issi lé pli for, l’ot la lé pli for ankor. ».Zandarm Dubois lété dépiité. Alor lo komèrssan la sèrv ali in pti kou d’sèk.Zandarm la di : "Sa i pé gingn avèk ou, mé pa sak mi domann.non.". ;Alor a-Moye la pran son èr lo pli bète é la di : "Mésyé zandarm mi fé arienk sa, répond out késrtyon. »
Médam, méssyé, La sossyété, si zistoir lé vré li lé vré,si zistoir lé mantèr la pa moin l’otèr.Koton mayi i koul, rosh i flote. L’avé inn foi pou inn bone foi, méssyé lo foi la manz son foi èk in grinnsèl .
Sortir du système néocolonial de simple fournisseur des profits d’une société exogène
Toute bann léktèr zoinal Témoignages lé sirman o kouran dsi litilité roplante bann pyé d’boi pou anpesh lo dérègloman klimatik. Sé in problèm gaz (…)
In kozman pou la rout
Le Président américain recevra bien son homologue chinois, le 24 septembre 2026, comme il l’avait exprimé, lors de sa visite en Chine, en mai (…)
La limite de +1,5 degré risque d’être dépassée
La limite de 1,5 degré de l’Accord de Paris bientôt franchie
Impact de la crise climatique mondiale dans notre pays
Projet de désindexation des pensions sur l’inflation
Forte houle : l’océan rappelle les limites du béton
2016-2026 : 10e anniversaire de la disparition de Paul Vergès.
Le monde a changé, et La Réunion ?
Le monde a changé, et La Réunion ?