Moin na in dalon i di partou li lé avangardis. Si tèlman li lé avangardis, l’ariv ali in zour, li la trouv lo progré déyèr son do. Si tèlman li lé pou lo progré, li di li mèm la ansèrv an promyé lézèrban isi La Rényon. Li lé vèrsé vèy pa dann la késtyonn l’angré, li koné la potas, li koné lasid fosforik, li koné galman silfate d’amonyak é anplis li koné kouk i ansèrv. Li manyé bien bann z’ormone é késtyonn z’inséktisid li lé vèrsé ladan vèy pa ! Défoi mèm li lé an kolèr kan l’érop i interdi in l’inséktisid sansa in n’ot pars pou li na arienk sa ké lé éfikas. Efikas, sa in mo i plé ali bokou...

I ariv amoin poz ali kstyon, mé an prékosyon pars moin la pèr, konm di lo kont, li ranvoy amoin dann mon kord. Donk in zour mi domann ali, mi di ali pardon siouplé, mé mi èmré konète si san lo l’angré shimik, san lo lézèrban, san le lormone, kann i pé pousé é si li pé donn de suk, an avoir lo poi. Mi di ali sa pars si sa lé posib pétète ké kann va kout moin shèr é si li done do sik konm i fo, si son mélas lé konvnab é si son bagas konm son vinas lé vayan é bin, pou moin, éskiz mon pardon, mé noré moiyin pou moiyéné.

Oté ! Dalon-la la larg amoin in rogar té i fé pli mal k’in kou d’poin dann mizo, k’in klak dan la tèt é k’in kou d’boi dsi lo rin. Li la di amoin kat ti parol. Inn : ou i vé out kann lé konm zèrb Sin-Pol ? Dé : ou i vé fé dsèl ou sinonsa do sik ? Troi, ou i vé donn manzé borèr ? Kat : tansion mové zèrb va kouv ali... Moin lé répéktyé é moin la pa di arien solman moin la fine lir in bonpé zafèr dsi bann plantaj é moin la fine konprann la pa bann produi shimik va sov lo plantèr, mèm o kontrèr..In bone doz l’agrikiltir natirèl la pa pou fé ali d’tor é pou aplati son posh. Sé mèm lo kontrèr, fransh vérité !

J.B.

NB. Kosa i lé in l’agrikiltir natirèl ? I paré, sé konm k’i diré ardone favèr bann sistèm natirèl k’i pèmète dopi milyon é milyonn z’ané san pétrol, san travay la tèr, san mékanizé,donn la vi an gran kantité épi, mète an armoni lo biotope, lo bann plant, lo bann zanimo pou an final de kont mète la prospérité, l’androi l’avé arienk l’okisité- l’abondans pou ranplas la péniri. Lo biotope sé lo milyé fiziko-shimik é lo biosénoz sé lo vivan : biotope plus biosénoz i fé in ékosistèm.