La pa promyé foi ni antann parl koma sirkilatoir ! Pars na plizanplis loto, pars bann transpor koléktif lé pa sifizan, é pars La Rényon na poin in téritoir an lastik. Sa ni koné ! Sa nou lé fine antann, é pa arienk in kou ! L’èr-la, kan in gran zournal la droite i trouv moiyin fé so dékouvèrt, éskiz amoin, mé moin la anvi rir, sof ké so z’afèr-la i fé pa rir ditou. I fé pa rir lo moun i pèrd dé z’èr pou fé in kinzèn kilomèt pou alé travay. I fé pa rir in l’artizan, kan li pèrd lo tan pou alé dsi son shantyé èk son travayèr é i ar fé pèrd ali plis ankor pou alé ashté matéryèl pou son shantyé. I fé pa ri l’anbilansyé, kan li na dmoun malad pou amèn in l’opital. I fé pa ri non pli sak i port sokour demoun blésé dann in l’aksidan. Sa lé vré ! Sa lé lé pliské vré !

Solman, kisa l’otèr si l’avé in plan é in pé la bat plan-la atèr. La pa bézoin an avoir tro la mémoir pou rapèl kisa la désid siprim shominn fèr olèrk modèrniz ali. Mi pans bann z’ansien la rakont azot sa ! Pli pré, kan Paul Vergès la propoz in plan avèk la rout, avèk tram-trin, avèk lo kar, arzout ankor lo vélo, kosa l’arivé ? Par tout moiyin la bat Paul Vergès a tèr. Pou ranplas son bann projé par lo bouyon noir zourit lo dé mil bus. Pou ranplas l’ord bann shantyé : olèrk fé lo tram-trin avan é la rout an kornish apré, la désid fé lo kontrèr. Plito, la ranplas in n’afèr bien konkré par désèrtinn promès, lé bien posib, i gingn ar pa ténir.
Zot i souvien kan tout in bann kriyèr d’nuit la irl ansanm ? Zot i an souvien l’antouraz pintad ? Sa la fé pèrd lo tan. Pou lo pli gran bonèr bann inportatèr l’ésans, pou sak bann vandèr loto, épi pou sak lé partizan d’in sosyété individyalis, donk partizan in transpor individyalis.

Inkyète pa lé ga ! Nou lé pa tousèl konmsa ! Dan désèrtin péi, bann voitir niméro pèr i roul in zour, bann voitir niméro inpèr i roul lo landomin. Pou tourn l’afèr, i sifi ashté dé loto, inn avèk la finisyon pèr é inn avèk la finisyon inpèr. Lé fasil kas-kontourn lo règléman. Nana d’ot sistèm pou kas-kontourn lo règloman, é ou i pé trouv in règloman, mé ou lé pa sir i trouv pa tout-suit son kas-kontournman. Inkyète pa ! Dan désèrtinn vil, i sava an randé-vou travay èk patin roulèt. Koué d’myé ksa ? Touléka, koma sirkilatoir, ni sava an plinn dan. Bravo bann l’apranti sorsyé !

 Justin