Dann tout problèm kisoi politik, kisoi ékonomik, nana sak i apèl lé z’idé dominant é lé z’ot. Bann z’idé dominant sé sak demoun i koné myé, i antan parlé lo pli souvan, é nana dan l’idé ké zot i konpran lo myé… Dizon pou pran in l’égzanp ké ni sava rod dann bann z’idé dominant sak ni doi pansé dsi lo bann rolasyon ékonomik, finansyé, rant La Frans épi bann péi l’Afrik èl i domine banna, zordi ankor.

Bann z’idé dominant i di : avèk nou, donk La Frans, bann péi l’Afrik i viv kaziman, konm i di, o kroshé par raport La Métropol. Pars, é sa sé in n’afèr bien koni, bann péi l’Afrik i domann lo bèr, l’arzann lo bèr épi la krémyèr an pliské sa… Kan zot nana tousala, zot i mète a gaspiyé, a détourné, tèl fason ké lo bann z’élite i gonf z’ot pla pli-z’an-plis, é zot pèp i krèv la fain.

Poitan sak bann z’idé dominant i dikt a nou lé pa vré pou vréman. Zot i koné lo fran CFA, sa la pankor mor pars nana in bonpé péi i ansèrv so fran-la. Si zot i vé savoir kan la fé lo fran cfa, lo zénéral De Gaulle, la pran modèl dsi sak bann nazi l’avé fé pou La Frans okipé : in sistèm pou siflète bann rishès La Frans okipé é pou aral sa ziska Berlin. Pou l’Afrik dann la zone CFA, zordi ankor sa lé konmsa é sa la pa bouz in grain.

Zot i pans la pa vré ? Dakor ébin nou va oir sa dann lé somenn k’i vien ézot va rann azot kont ké lo sistèm La Frans la mète an plas nana in rézilta sèrtin sé d’anpèsh bann péi L’afrik dévlopé.