Konm lo kolibri alon fé sak ni pé, va ansèrv légzanp pou lé zot

4 out 2023, sanm Justin

Mézami klima i afol. La sho lé pli sho, la fré lé pli fré. Partou la glass i fonde é la tanpératitr la mèr i goumante. Par plass i oi bande gran ban koraye apré blanshi donk apré mor. Mèm sogrétèr zénéral l’ONU i di : lo tan lo réshofman klimatik lé fini, ni sava rante dann lo tan l’ébilission. Mi koné pa si zot i konpran bien kossa sa i vé dir, mé si zot i konpran bien kroi amwin néna de koi pèrde somèye, dokoi pèrde l’apéti, do koi d’ète dégouté par la sossiété nou lé d’dan.

Amoinss dann zot tète néna konm in déni, inn fasson d’rojète kékshoz lé sou zot zyé pars zot i vé pa kroir sa lé vré.

In pé va di : pti konm ni lé, la pa nou lé résponssab si lo klima la dégréné konmsa. Bande résponssab na ka répar sak zot la kassé. Nou, nou lé pou arien ladan é mèm nou la zamé anprofite lo nivo d’vi okssidantal. Nou la zamé viv koman Pacha. Domande pa nou fèr in n’afèr pou sa.

Mézami m’a dir azot in n’afèr : in zour mwin lété apré assist in konféranss dsi lo klima é mi rapèl Elie Hoareau la anparl zistoir lo kolibri. Zistoir lo pli pti zoizo ké néna dann la natir. Donk in zour la foré i mète a brilé, é toute zamo, bande pli gro, konm bande moiyin la lofé é la pa sèye fé in n’afèr pou tinde lo fé d’linssandi. Toute ! Sof inn lo kolibri, lo pli pti zoizo néna dsi la tèr é li trape sak li pé konm lo — inndé pti kuiyèr pétète — é li sava vèrss sa dsi lo fé d’anfèr… li lo pli pti zoizo ké néna, é li kontinyé, li kontinyé ziska anpèrde son réspirassion.

Alon sèye done in fin érèz noute zistoir kolibri. Alon di par égzanp kan lé zot zanimo la vi sak lo pti zoizo téi fé, zot ossi zot la done la min é firamézir la dévèrss par tone dolo dsi la foré ziskatan ké lo fé d’anfèr i afébli é mèm l’inssandi i arète é bande zanimo i ropran zot plass dann la foré é shakin i artrouv son trin konm li lété avan-avan ké déssèrtin sovaz la mète dofé pou détrui la foré.

Astèr alon anparl lo klima. Bonpé savan i travaye la dsi dann zot laboratoire é souvan défoi zot i ariv trouv in bande rézilta kontradiktoir ziskatan ké la vérité — sansa lo bande vérité va fini par aparète é ké lo monde i koné kossa i fo fé. Anou bande pti, anou bande pti zil ; anou bande pti péi, alon révèye in kou épi pran noute résponsabilité. Konte pa dsi baton tonton pou travèrs la rivyèr ; konte dsi nou é dsi légzanpe ni pé done lé zot.

Paul Vergès, in ga la Rényon, la fé toute son méyèr possib pou signal lo danzé. Koméla ké lo danzé lé signalé alon rode in manyèr — sansa plizyèr manyèr pou trète lo mal épi done légzanpe. Na poin pti péi, na poin pti pèp, néna sinploman légzanp ké zot i pé doné. Bande zanimo la vi kolibri apré sèye tinde dofé toussél, épi zot la pran kouraz épi zot la dévèrs dolo an kantité, konmsa zot la étinde lo fé d’anfèr ; alon fé sak ni gingn.

A bon antandèr, salu !

Justin

Padport

Signaler un contenu

Inn modékri, inn ti lavi, inn komantèr ?


Témoignages - 82e année


+ Lus