L’abolission lo kode noir par bann député

30 mé, sanm Justin

Mwin la fine anparl azot l’abolission-la in bon koup de tan apré labolission lésklavaz — 1848 ziska 2026 — sa i fé par-la 178 zané apré lo 27 avril 1848 date la dézyèm répiblik la aboli lésklavaz dann bann koloni La franss… Astèr i rèss arienk pou pass dovan lo sénat pou konfirmé sansa oir kossa i fé avèk..

Kossa i lé lo kode noir ? Promyé tèks sé Colbert la ékri sa é lo Roi Louis katorz la proklamé. An fète d’apré sak mwin la antann dir néna 2 kode noir : inn l’ané 1685 lo promyé, l’ot l’ané 1724 lo dézyèm… Mi rapèl in tan mwin la anparl sa dann témoignages mé mi gingnré pa dir azot kossa néna dodan dann lo détaye sof si mi sava rodé, mé tout fasson sé in tèks pou abèss bann zésklav épi done favèr bann mète.. Soidizan pou imaniz in pé la sityassion bann zésklav mé alon pa kroir père noël.

Astèr in késtyon ni pé poz anou dsi so l’abolission-la. Té in bon n’afèr abolir sa, sansa in mové zafèr. Ni pé diskité pars néna plizyèr poinn-vizé la dsi : bann député i panss sé in bon afèr pars la tir in tèks mové épi kriyèl ; méshan épi diskriminatoir dann la loi franssèz. Mé in pé té i vé alé pli loin : fèr konmsi lo tèks lété anilé, konmsi li l’avé zamé égzisté.

Pars si lo tèks la égzisté i pé pa roprosh bann zésklavaziss pou avoir aplik tèks-la demoune zot l’avé mète an lésklavaz donk arien pou roproshé mé lésklavaz d’apré la loi Taubira sé in krime kont l’imanité é in tèks pou aplik in krime kont limanité wala in drol zafèr.

Arzout èk sa i parl réparassion. Alor réparassion pars l’aplik in loi bien légal dann innn sityassion d’krime oussa ni sava. La pa ditou lo mèm ka si i konsidèr lo kode noir konm nul épi konm kékshoz la pa égzisté.

Mi arète tèrla mé sé pou dir azot lo droi sé pa in n’afèr sinp… sé mèm in n’afèr konpliké ankor pli konpliké pou apliké dann in sityassion barbare konm la trète épi lésklavasz. Nou va rotrouvé.

A bon antandèr salu !

Justin

Padport

Signaler un contenu

Inn modékri, inn ti lavi, inn komantèr ?


Témoignages - 82e année


+ Lus