Kan dan l’ané 2008, la MCUR la prézant son dosyé pou domann i inskri maloya dann Patrimoine mondyal, nou la antann in pé ninport kèl kalité kozman. In pé la di : « Akoz maloya, akoz pa séga ? ». Na d’ot la di konm sa, vi k’sé pa zot la domandé donk, sa i vo pa arien. Moin la mèm antann in pé apré di, lé pa bon fé sa, pars sé bann kominis la révèy maloya té apré dormi. Na mèm d’ot la di, sa in fason tyé maloya, li va vni in n’afèr komèrsyal é li va pèrd son karaktèr orizinal.

Koman, koman l’UNESCO la désid inskri nout maloya konm Patrimoine mondyal l’imanité. Lo mérit i arvien bann zarboutan la fé pas rolé rant bann zénérasyon dopi la komansé ziska nou, ziska bann nouvèl zénérasyon. Alor, pou kosa fé lo pti boush konm sa ? La pa bézoin rogrèt in n’afèr konm sa pars mi pans, sé in onèr pou nou, sé in onèr pou bann zénérasyon la konèt la soufrans, la konèt la mizèr épi l’ésploitasyon. 

Zordi, in pé i dékouv l’égzistans maloya épi i fé la fèt pou sa. Biensir, zot i dépans san konté pou sa. Mové z’afèr, bon z’afèr ? Pèrsone i koné pa. Bon z’afèr si ni kontinyé vanj pou nout l’idantité. Mové z’afèr si ni ariv pa mèt nout l’idantité anlèr. Bon zafèr si ni kontinyé fé konfyans nout pèp. Mové z’afèr si nou la poin konfyans dan li... Zordi, i antan in zarboutan nout kiltir apré déklar dann radyo, sa la pa bon pou maloya. Sa la pa bon pou kabaré, pars kabaré l’avé an tou tan in karaktèr ségré, in karaktèr rolizyé. 

In koté, konm l’ot, l’apré sèy fé obli lo rol nout parti épi son bann militan. In pé i prétan mèm arfé rant dann fénoir nout maloya, la mèt lo tan, mé la nyabou ansort ali.

Justin