Moin la antann in drol z’afèr dann télé samedi soir. I prétan dir, prézidan la Shanm dé komèrs la sif la finisyon in spéktak la dans mèm pa troi minit apré son komansman. Sé diréktèr la troup Talipot la vni di sa dann télé épi lo l’informasyon la pas osi dann radyo. Pou koué ? Pèrsone i koné pa, o-zis, vi k’la Shanm dé komèrs i vé pa donn son poinn vizé.

Li di, li la poin pou mèt kékshoz la dsi. I paré spéktak-la té i port dési l’Afrik konm promyé l’androi l’imanité la komans son parkour, par l’fèt, lo berso l’imanité. Diréktèr Talipot i kalkil, pétèt pou sa l’arèt ali, pars li mèm, pèrsone la pa di ali akoz. In dansèr dann télé la koz ansanm la di, pou son par, li noré zamé pansé in n’afèr konmsa noré pi éspas La Rényon, in tèr métisaz, é solon li, in tèr liberté pou la kiltir.

Tèr d’libèrté kiltirèl ? Sa moin lé pa tro sir, pars nana d’moun séktèr dann péi-la. Zot i souvien koman la torpiy lo prozé Mézon dé sivilizasyon ? Zot la fine antann dir koman i donn sibvansyon dann désèrtin koléktivité. Zot i rapèl la Réjyon kan la rofiz in l’èd pou in l’opéra pars té i anparl Paul Vergès dan son konba pou sov l’izine Kartyé fransé ? Par l’fèt, dopi 2010, la droit séktèr i rod son rovansh dan tout konpartiman la vi, kisoi dann la kiltir, kisoi dann l’ékonomi, kisoi dann transpor, mèm si nout péi i doi fons la tèt bésé dann mir.

Dann la kiltir, èl i sèy mèt anlèr tout sak i tyinbo pa kont nout z’ansèt i sort pa dann l’Erop. L’èr-la, donn in spéktak la dans dési l’Afrik, pou in pé, sa sé konm in provokasyon. Pétèt in pé la ont désèrtin nout bann z’ansèt i sort l’Afrik, konm zot la ont nout z’ansèt i sort Madégaskar, Komor, l’Inn... Zot i vé pétèt rofé l’istoir nout pèploman, fé sort tout nout z’ansèt dann l’Erop. Mé sa, mèm an rèv, lé pa posib.

Justin

NB : Mi éspèr, san tardé va konèt la vérité dan so z’afèr l’éspéktak ; Fourmi i marsh sou la tèr, Kréol i koné !