Somenn pasé nou té apré diskité pou prépar nout kongré lo sink févriyé é mèm nou té apré diskite dsi la kiltir épi son rol dann la lite nou l’apré améné. Dizon toulmoun té apopré dakor, mé i fo kroir pou sèrtin l’été pa in z’akor fran é masif vi ké in dirizan la konpri ké l’avé konm in l’inkonpréansyon.

Mi di, i fo kroir pars lo dirizan la di la pa lo parti k’i doizète in aktèr kiltirèl. La pa li k’i doi fé la prodiksyon kiltirèl. La konvèrsasyon la pa parti asé loin, sanm pou moin, pars in réflésyon konmsa, mi pans li doi z’ète aprofondi. Si sé pou di, lo militan sansa lo dirizan lo parti la pa blizé ète in bon dansèr maloya, konm in bon dansèr séga, konm ankor in moringèr avèrti, sansa in dansèr bann dansé dan lé o, ni in parolyé, ni in konpozitèr... Ni pé dir li lé pa oblizé, mé i jène pa ké li nana inn an parmi so bann talan-la.

Son rol dirizan sansa militan dsi lo térin la kiltir, sé kosa alor ? Sé dabor ké li na konsyans ké la kiltir i doi an avoir in bonn plas dan la lite. Sé ké si li na lo moiyin, li doi ankouraz bann z’aktèr kiltirèl é si li pé, li doi amélyor son konésans téorik danni lo domenn la kiltir. Ni pé dir osi, si li la négliz lo rol la kiltir, i fo li kalkil an li mèm si li doi pa fé son l’otokritik. Sa lé vré galman si li na in féblès dann son rol politik, sansa pou la roganizasyon, pou la formasyon bann militan…

Astèr ni pé poz la késtyon k’i vien dann mon l’éspri : in militan, mèm in dirizan, i pé, i pé pa, z’ète in aktèr kiltirèl ? Si li lé mizisien, sé in pèrt tan pou lo parti ké li travaye son mizik ? Mi pans pa. Si li sé in dansèr séga, maloya, bann dans lé-o, sé in pèrt tan pou li ké travaye son dansé ? Mi pans pa non pli. Si li fé roshèrch l’inivèrsité, son roshèrch sé inn pèrte tan ? Biensir ké non.

Alor mon konklizion sé ké lo dirizan sansa lo militan lé pa oblizé d’ète in aktèr kiltirèl dann nout péi, mé si li sé in aktèr kiltirèl sa i anpèsh pa li zoué son rol konm dirizan sansa konm militan. Mé z’ami, asoir mi konpran amoin bien, mé mi èmré savoir si zot osi zot i konpran amoin bien-sansa si zot i fé pa sanblan.