Sa téi éspass dann tan la vi té pa konm koméla. Dizon té pli sinp é téi fé pa apèl noute kapassité d’réfléshir, d’koupe shové an kate, tourne sète foi noute lang dann son boush pou kozé… Donk dann tan-la, mon granmèr, tanzantan té i sava rode la paye pou son bèf é mon granpèr pandann tan-la téi assiz sou son pyé sapotiye pou li rogarde demoune monté dsann dovan son porte.

Donk oila mon gran-mèr apré rode la paye avèk son gouni, épi son sèrpète — in pé i di sa fossiye — inn dann in min, l’ote dan l’ote min-dann zardin mèm mé par déyèr d’lo kaz… Toudinkou èl la déranj in lyèv dann son somèye é èl la tonde assiz dossi, son dë min dèyèr li par-la koté korpion lyèv. Avèk in sèl lidé dann son tète sé d’trape lo lyèv par lo zorèye… konmsa mèm i trape lapin. Mé oila lyèv-la té nèrvë mi rakonte pa zot é mon gran-mèr téi san si èl i pran pa garde lyèv va sové.

El i kalkil in n’afèr : apèl son mari pou ède aèl métriz lo zanimo. El i kriy el i kriye : « Nativel ! Nativel ! Nativèl ! ». Mé Nativèl i antan pa. Lyèv i komanss zoué son misk é prépar ali pou kapote lo vyé madam — Kapoté, mi koné pa, mé shapé li mèm épi sov son kor ; sa sé in n’ot afèr.

Mon granmèr la ropran favèr, èl la di, si mi fé vite, avèk mon min droite mi souk ali par son zorèye, son konte lé bon. El i kriye touzour « Nativèl, Nativèl, Nativèl ! ». Li lé pa loin mé li antan pa bien zorèye. Mé momandoné li désside alé oir pou kossa Berthe i apèl ali pars li l’avé bien konpri lété Berthe apré apèl ali.

Astèr granmèr lé fatigué kriyé, épi apré lité avèk bèz-sa-mèr lyèv-la épi konm i di, i pé pass inn vi konmsa. Granmèr la fé lo vif, la tire son min droite par déyèr pou sézi lo lyèv par zorèye. Lyèv la kalkil in kou épi li la détalé, é la lèss mon gran-mèr kate fèr an l’èr dan la savane.

Astèr Nativèl i ariv é li di : « Berthe kossa l’ariv aou pou kriye konmsa ! ». Si li voulé antande kriyé li la antandi é pétète pa bande parol poufé pass aou in bone zourné… Aprésa la vi la roprande son kour. Grand-Père la roparti assiz dsi son shèz é la kontinyé rogarde demoune monté — dsann dann shomin. Gran-mèr l’ashèv ramass zèrb pou son bèf. Lyèv, mi anparl pi pars pèrsone i koné pa oussa li la passé.

Aprésa la pi éspass arien dann la zoiné, mé finalman sa lété pa in zoiné konm lé zot. Zordi kan mi panss sa, mi di dann mon kèr, lé vré dann tan-la nou lété pré d’la natir é sak l’ariv demoune i ariv ar pi anou é lé bien domaz.

Mi souète azot in bon samdimansh é si l’okazyon i vé ké zot i trouv in lyèv dann zardin rofléshi in pé pou trape ali méyèr fasson — antouléka in méyèr fasson ké sète mon gran-mère Berthe.

A bon antandèr, salu.

Justin