Na poin lontan, in moun la di amoin konm sa, konm la limyèr i klèr ali, li èm lang kréol rényoné vèy pa koman. In n’afèr konm sa té pa pou étone amoin, pars demoun i èm zot lang matèrnèl, sa lé pa rar é tan myé. Sak sré pli étonan sré ké lé boug i di li détès kréol-la. Mé sak mi voulé konèt, sé koman li èm la lang kréol-la. Pars na plizyèr fason émé. Donk, moin la ékout ali in pé é moin la pa mèt lontan pou konprann son manyèr émé.

Dabor li la di amoin li èm bann kozman i fé ri la boush épi li la larg amoin inn-dé. Moin pèrsonèl, moin té i trouv pa tro sa té fé rir, mé shakinn lé propriyétèr sa boush, é si lo kozman i fé ri son boush, akoz pa ? Dézyèm z’afèr, li la di amoin i fo lès lo kréol dan son rol é la pa bézoin fé zoué ali lo rol lang fransé. Kan moin la domann ali lo rol lang fransé, li la di amoin, par rapor li té fine bien kalkilé : fransé, sé nout lang ofisyèl, lang l’administrasyon, lang l’ékol, lang pou koz séryé, lang la politik. L’èr-la, moin la domann ali kèl rol lo kréol i pé zoué. Konm li té fine bien réfléshi, li la di, sé lo lang i koz kan ou lé anparmi bann z’ami-z’ami, lang lo kèr, lang lo santiman épi pou shant séga osi. Si i vé pou rakont z’istoir... mé konm pèrsone i rakont pi z’istoir dopi l’tan nana la télé... Boudikont, li la di amoin osi, la pa nésésèr ékri lo kréol tèlman li lé bon pou lo kozé.

Sa i égzis pa, d’apré zot, demoun i koz konm sa ? Poitan si, poitan nana d’moun i pans konm sa. Zot i done lang kréol rényoné in plas, mé plas-la lé kondané pou vni plizanpli pti, plizanpli étriké, ziska in zour li disparèt, viktime bann demoun i di zot i èm ali vèy pa koman, mé boudikont, lé riskab kondane ali pou vni in lang mor. Alor kan zot i antan in moun dir li èm lo lang kréol rényoné, i fo zot i kalkil kèl fason li èm : pou done kréol la plas i mérit ali, tout son plas, kisoi dan la vi ofisyèl, kisoi dan l’édikasyon, la kiltir, san pèrd son plas konm lang lo kèr. Pars nana émé épi émé, in fason é l’ot la pa mèm shoz.

 Justin