Astèr in roflékssyon i vien dann mon tète : ni manze dori mé ni produi pa granshoze konm ri. Ni manze do pin mé ni plante pa lo blé. Sa la pa pyèze sa pou nou ? Pars sak lé pli proférab sé ké ni plante shé nou sak i ansèrv konm baze pou noute nouritir. Donk ni plante sak ni manze, é ni manze sak ni plante é zordi la pa sa ditou.

In zour mwin té apré fé in kozman dsi lotosifizans alimantèr é mwin té apré fé mon plédoiri dsu la plantassion dori ; in moune la interpèl amwin pou dir la pa vré ditou sak mi di. Lo ga téi vé dir fitintan nou téi manze galète manyok, épi mayi é noute labitide manz dori i romonte pa tro. Ni pé diskité ! Mé sak lé sir sé k’in kréol privé avèk dori, va manke ali in n’afèr pou li santir ali bien.

Alon ropran sak nou té apré di an-o la : mi konstate zordi é dopi in bon koupe de tan la baze noute gro manzé sé do-ri é issi la Rényon, mé l’moune i manze dopin plizanpliss. Sak i fé ké nou lé pi dann in pyèz mé dann dë pars konm mwin la di an-o la : pyèz dori, épi pyèze dopin é sa sé in n’afèr i aranze pa nou, sanm pou mwin.

Koman ni pé évite lo pyèz ?

Pou mwin promyé zafèr sé plante do ri an kantité – sète uite mil éktar – é sa ni pé fé, é néna la tère pou nou planté. Mé pou sa i fo ni plante dori lo méyèr fasson possib, lo méyèr varyété possib pou nou, é lo mwin shèr possib avèk lo ri bio.

Dézyèm zafèr ni produi sak i fo pou fé dopin : ni plante lo blé ? Mwin la pa sir pars komansman listoir La Rényon nou la séyé mé nou la pa gagné. Mé mi lire kékpar dann l’Afrik demoune i fé d’pin avèk la poude manyok épi lo blé mélanzé. Mi oi galman dann Burkina fasso i mélanze la farine lo blé, avèk la farine mayi pinm-sorgho si zot i vé.

Kozé lé bon mé zami mé fèr lé méyèr é d’apré mwin néna kék pist k’i ouvèr dovan nou, é ni doi sèye rante dann bande pist-la. Késtyon d’évite in pyèz épi l’ote an mèm tan… In pyèz l’avé p’assé, nou la rante dann dë, mé astèr i fo ni sorte dann lé dë.
Si ni vé pa dor noute bouzaron vide avèk toute sak i éspass dan lo mond zordi… é lé pa paré pou fini.

Justin