Face à la menace d’une crise globale à La Réunion, le silence inquiétant des élus réunionnais
28 juillet, parImpact de conflits lointains dans un pays insulaire dépendant de lointaines importations
5 juillet 2011, par

Défoi, in pé i pran désizyon san tro kalkilé, sansa an kalkilan zot l’intré pèrsonèl, épi sé lé z’ot k’i doi pèy lo konsékans in bon pé d’tan. Aprésa, kan ou i ésèy ratrap lo mové désizyon, lé bien difisil. Isi La Rényon, nana in bonpé désizyon konmsa, é plis sikantan apré, in pé i ram, i ram mèm, san an avoir in bon solisyon. Toulmoun i koné sak la éspasé kan la siprime lo trin. Bann z’ansien i souvien sirman l’akor 1969 rant la Fédécanne épi bann z’izinyé.
Ziska 1969, bann plantèr té i aport z’ot kann l’izine épi té i pèy azot pou lo sik, épi tout kalité produi té i tir dann kann. Lé vré, zot té i doi atann lontan avèk in promyé l’avans, in dézyèm l’avans... lalkol, lo rom, la mélass. Kan batay pou Kartyé Fransé la pété, l’avé déza in gran diskision dési lo règleman bann plantèr. I prétan, in pé té i di pèy azot zot kann o-poi. D’ote té i di i fo pèy azot an suivan sak i tir dann zot kann. In pé ankor té i pans valé myé règ azot suivan la rishès an sik. Konmsa, apré lo lanalyz, té i tir l’ékar téknik, épi té i pèy azot san atann san-sètan.
L’ané 1969, la Fédécanne, avèk Jean-Paul Virapoullé, épi d’ote ankor, la déside sign in l’akor pou abandone tout bann sou-produi la kann. Lo pri té bazé dési la rishès an sik é lo rèst té i anvoy dingué. Astèr, bann plantèr lé blizé batay pyé-a-pyé pou ésèy ro-gingn sak lakor Virapoullé la mète de koté : la bagass pou fé léstrésité, la mélass, é la list lé ankor long. Pars i gingn tir plastik dann kann ! I gingn tir karbiran ! Papyé ! Cuba la-ba, i fé la kaz an mélanzan siman èk la bagass. I gingn tir d’ot shoz ankor ! Alor, shak foi i fo rant an diskisyon, san savoir si a la fin ou i gingn sansa ou i gingn pa.
Tousala, pars in pé lé an mank matyèr griz dann zot koko. Konm di lo kont : « Arien lé nouvo désou solèy ! ».
NB : Ecart technique : la diférans rant la rishès réèl an sik épi lo sik tiré réèlman dann kann suivan la manyèr i fé dsik dan l’izine.
Justin
Impact de conflits lointains dans un pays insulaire dépendant de lointaines importations
Mézami fitintan, kan nou la romark la départmantalizassion téi pé pa done anou la Rényon ké nou téi vé, mi rapèl bien nou lété nonbré pou diskite (…)
In kozman pou la rout
L’agenda 2030 à La Réunion : le bilan interdit (2/5)
Nouvelles orientations budgétaires de l’Union européenne
Accélération de la crise du système néocolonial
Archéologie : Un campement d’invaincus découvert
Washington grand bénéficiaire d’une éventuelle dissolution de l’Union européenne
Na pwin lontan mi oi dann télé, in lanjin apré boulvèrs in kour lékol. Mi domann amwin pou kossa io fé sa, sirtou kan ou la bétone la kour-la na (…)
315 emplois supplémentaires en trois mois
Versement du reliquat de l’aide à la production de canne à sucre pour la campagne 2025-2026
Mézami so matin l’ariv amwin d’ékoute in radio épi toudinkou in sobatkoz la pété. Rant sak i di mourong sé in bon nouritir é sak i di sa lé nil (…)