Mi sort lir in zistoir dsi la grip éspagnol. Zot i koné, sa sé in n’afèr lé touzour dann la tète bann vyé z’ansien rényoné. Pou kosa ? Pars sa lété in maladi l’avé poin arien pou fé kont li, sirtou dann tan-la : demoun téi mor an kantité avèk sète éspès do pès la. La pa dir lontan mé pou tyé li la tyé é sak té i mor pa avèk la maladi téi mor avèk la féblès. Mé kansa sa la éspasé ? Ousa sa té i sort ? Koman sa l’arivé ? Sa la éspas apré lo promyé gèr mondyal. Sa l’ariv par lo bato : « Lo Madona », dan la tèr banna la mète pou fé lo kontropoi. Bato-la té i ramenn bann solda rényoné mor dann bosfor-dardanèl par la gèr.

La tèr ? Oui dan la tèr . Sa i komans fé réfléshi anou sa.

Pli pré par rapor La Rényon, kan l’armé La Frans la sort Madégaskar, avèk son bann z’anzin la amenn la tèr isi é dann lo tèr kosa n’avé vèr blan ? Sa nou lé sir n’avé vèr blan é lo famé vèr blan la mète nout l’agrikiltir a znou, dann la difiklilté dé z’ané, é dé z’ané.

Dan la tèr ? Sa i komans fé réfléshir anou ankor plis sa. Réflèshir, mé pa asé pou tir loson.

Zordi, ala ké la réjyon i vé roganiz in l’inportasyonn galé dopi Madégaskar. In pé i di 250000 tone, d’ot i di dann la réalité sé 3.800.000 tone k’i fo. Sa galé prop sa ? Sa na poin in mové z’afèr la-dan ? Kékshoz k’i apèlré la raj, la pèst épi d’ot z’afèr osi danzéré ? Kisa l’apré zoué lo z’apranti sorsyé ? Kisa ?

Plizanpli danzéré la NRL !

NB. In n’afèr moin la tir dann modékri Jean Claude Martigné : « Té i falé fé vnir la tèr Mayotte, isi La Rényon. Trant kilo la transporté pou fé in l’étide géotermik. La mète lo trant kilo dann in l’anbalaz inpèrméab. Laté oblizé an avoir in lotorizasyon éspésyal avèk la douane é avèk la deal..2 kan té fina travay la dsi, dann laboratoir…la bril lo trant kilo pou anpèsh kontamine La Rényon ». In pti bour tèks an fransé Justin la mète an kréol mé lo rès lo tèks lé pliské intérésan.