Kan mi pans program nout Parti kominis rényoné, moin la fine di mi trouv dé poin prinsipal : sak mi apèl la libérasyon nasyonal épi sak mi apèl la libérasyon sosyal. Lé dé, d’apré sak mi pans, é d’apré sak Paul Vergès la dévlop dann in pti liv vèr, mi koné pa si néna ankor, i doi marsh ansanm.

Donk sak i vé dir amoin lo sèl z’afèr i kont sé la libérasyon sosyal bazé dsi la lite dé klass mi réponn i fo pa obliy la libérasyon nasyonal é shé nou sé la libérasyon nout pèi par raport lo néokolonyalis. Sak i di amoin, nou lite pou nout libérasyon nasyonal nout kontradiksyon prinsipal, mi di obli pa la libérasyon sosyal. Mi di épi mi rodi, lo dé libérasyon i doi marsh ansanm.

Sa sé nout dé poinn vizé é ni pé pa réklam inn san réklam l’ot, é ni pé pa réklam l’ot san réklam inn… Pé sfèr zot lé pa dakor avèk moin mé mi èmré bien zot i ésplik z’ot manyèr oir, z’ot manyèr pansé. Pé sfèr moin na tor, mé ziska zordi mi pans pozisyon la, sète mon parti, sé in pozisyon koérant é in pozisyon zist.

Na poin kontradiksyon la dan ? Sirman nana vi ké tout la poin lomèm z’intéré d’klass. In ga la di amoin in plantèr sé in kapitalis é ni doi pa défann bann kapitalis. Na in n’ot la di amoin konmsa in plantèr sé in prolétèr é li lé dann bon koté la lite dé klass… Dousman ! Non, in plantèr, in pti mi vé dir, la pa in kapitalis mèm si li nana trépé d’moiyinn prodiksyon. Li la pa non pli in prolétèr pars li posède désèrtin moiyinn prodiksyon…

Astèr, bann plantèr, d’apré zot, i pé alyansé avèk bann zoinalyé agrikol, bann shofèr kamyon, bann travayèr l‘izine. Mi antan déza in pé apré di : mon dyé ségnèr kosa i lé so kolaborasyonn klas ? Kosa i lé so z’anbrokal la ? So manzé koshon ? Mon répons lé sinp : i fo dévlop in solidarité rant tout bann moun sar viktime si kann i disparète dann péizaz rényoné. Nana dizuit mil famiy lé riskab pèrd z’ot boushé d’ri, pou zot épi pou z’ot zanfan donk sé banna k’i fo group dann in fron pou amenn la lite kont in poigné kapitalis épi in l’administrasyon néokolonyal.