Le sens des responsabilités
10 juin, parNote de la Rédaction au sujet d’une tribune intitulée « Nommer le privilège zorey pour construire l’égalité à La Réunion »
25 séptanm 2023, sanm

Mézami somenn passé mwin lété in konféranss Daniel Waro dann l’inivèrsité la Rényon é dann konférans-la, momandoné Daniel i di avèk bann zétidyan — l’avé in bonpé zétidyan soir-la ! - : mi koné bonpé rantre zot i di « mi néna » mé mi panss pa i fo di sa konmsa. Kan li di sa Daniel i toush in késtyon sèryé : késtyon-la sé pou konète kanssa ni koz kréol é kansa nou lé in pé an déor, kansa ni ékri in kréol klassik é kansa ni fagote.
Pou kossa mi di sa ?
Pars si ni pran bann vèrb, konm « néna » épi « lé » — dizon bann vèrb okssilyèr —, pou toute sak i koz in kréol klassik ni di : « mwin néna », épi « mwin lé ». La nou lé dann prézan — si ni rante dann passé la pi parèye mé la ni koz prézan… Mi doi dir azot, mézami, kan mwin la konète sa é l’èr-la nou lété dann tan la lite an maronaz pou la lang kréol, mwin té kontan, mwin té fyèr. Mi panss sé in zour kan mwin té apré ékoute Boris Gamaleya apré koz dsi la gramèr kréol rényoné.
Lé vré, li la di anou galman pou la plipar bann vèrb i di « mi » é lo vèrb li mèm li bouz pa — li varyé pa dann lo prézan. Par ébzanp pou lo vèrb « manz » ni di : mi manz, ti manz, li manz… é nou té kontan galman pars nou té i oi noute lang té in lang avèk son bann règléman d’la lang, i fo réspékté.
Mézami ni koz pa la fasson ékri la lang-la — la grafi si zot i vé — ni koz la lang, la fasson li fonksyone é mi di dann mon kèr bann zétidian sak l’apré aprann la lang épi la kiltir kréol la Rényon i dovré réspèke bann règloman la lang, sèl manyèr pou manyé la lang korèktoman épi dann la stabilité.
Toute fasson zot proféssèr i doi pa manke bien ésplik azot sa. Epi lé pa défandi frékante bann bon z’ otèr, bann bon maloyèr, ségatyé, bann bon liv ékri par bann bon shèrchèr é toute sak i s’ansui… La pa toute demoune la viv dann in famiye, dann in vilaz é an maronaz pou mète la lang kréol rényoné anlèr épi la aprann pou fé avanss la lang i fo réspèkt ali. Li lé pa pliss, li lé pa mwin. Réspèkt ali.
Alé ! Mi arète in kou pars mwin néna somèye an rotar — i di pa mi néna — épi pou dir azot mwin lé fatigué — é pa mi lé fatigué. Zot i rapèl lo shanté Jacky Lechat i apèl Anne Line « Mi dor pi la nuite, mwin lé fatigué… ».
A bon antandèr, salu !
Justin
Note de la Rédaction au sujet d’une tribune intitulée « Nommer le privilège zorey pour construire l’égalité à La Réunion »
APE entre l’UE et tous les pays voisins incluant les services
Mézam étan marmaye mi rapèl l’avé plin liv la kaz é an parmi l’avé inn dsi bann zoizo, gayar vèye pa koman é dann liv-la ilistré in zoli fasson (…)
In kozman pou la rout
Face à l’onde de choc qui traverse le système judiciaire français et secoue la conscience nationale dans ce pays, l’heure n’est plus aux postures (…)
180 litres d’eau potable par jour par personne : droit dans le mur
Au lieu de reproduire la France, les Réunionnais devraient s’inspirer de Madagascar
Retour sur le séminaire organisé par la Section PCR de Saint-Denis
Conséquence de la crise et de la pénurie de logements sociaux
Condoléances du Parti Communiste Réunionnais
Face aux difficultés de trésorerie à cause des retards de paiement
À la veille de la manifestation organisée par des élus devant la préfecture