Pou sak i panss nout kréol lé pa assé o pou zot. Lézot, le moune normal, pran pa arien pou zot grad

20 zwin, sanm Justin

Mézami zot i koné bien issi La Rényon nou néna dë lang-normalman nou néna d’ot galman mé domaz zot la pèrde favèr avèk lo tan. Antouléka néna dë ni pé dir zot lé bien vivan issi dann nout péi pars néna bonpé dmoune i ansèrv kissoi inn, kissoi l’ot, kissoi inn é l’ot an mèm tan.

Inn nou la fé, lo kréol rényoné, mèm nout listoir lé kourt nou la nyabou fagote ali, aranz ali, épi final de kont komanss done ali tout zoutiy pou pèrmète ali zoué son rol de lang dann la sossyété lil bourbon épi La Rényon. L’ot lo pèp franssé la prète anou é i pass pa d’zour san ké mi romèrssyé ali… Lo azar, pa lo azar mé listoir, i vé ké lang-la la komanss konm la note dizon in kréol de Franss mé sak lé sir sé ké sé lo pèp de Franss ké la fé ali — pa an in zour — zot la mète kéktan konm nou la mète kéktan pou nou fèr nout lang rényoné.
Si zot lé dakor avèk mwin ni kontinyé, sak lé pa dakor mi kite ali lo tan k’i fo pou nou akorde nout larmonika, osinonsa nout bob épi nout kayanm.
Mé pou kossa mi di sa ? Pars dann nout lang rényoné i koz, i lir, i ékrir, i fé démonstrassion, i fé galman zoli zafèr konm fonnkèr, roman, romanss, téat, zistoir pti Zan grandyab, i fé rir, i fé pléré, épi i di gayar-gayar kozman… Mé dann franssé alor ? I koz, i lir, i ékrir, i fé démonstrassion, i fé galman zoli zafèr konm fonnkèr, roman, romans, téat, zistoir, i fé rir, i fé pléré, épi i di gayar kozman.
Donk i pé fé la mèm shoz dann lé dé lang-konm dan lé zot !-mé inn avèk in zoutiy nout pèp la fabriké, l’ot avèk in zoutiy nou la anprété mé nou néna lo droi ansèrvir pou lo bann bézwin k’inn lang la bézwin.
In gran lintrodikssion konmsa pou dir kossa o ziss ?
Pou dir lo moune i panss nout rényoné lé pa assé o pou zot, ala in kozman sinp : mové zouvriyé i di son zoutiy lé mové, bon zouvriyé i di son zoutiy lé gayar.. Mi panss zot i antrovoi oussa mi vé alé, kossa mi vé dir azot… Lé pa késtyonn défann, interdir… Zot lé lib, zot i pé ansèrv lo franssé, mé i fo pa zot i obliye nout lang promyé sé lo kréol rényoné.

Bann zansien konm mwin, konm li, konm d’ote la bataye pou done nout rényoné in statu é fors a fors zordi néna in zoutiy i done anou lo moiyin pou moiyéné. Alor lèss pa li tonbé é si in zour zot i vé lèss ali tonbé, mi rapèl azot in kozman Lo gran Joseph Bédier la di :

« Néna in sèl lang mi gingn bien parlé é sé lo kréol rényoné. »
É si Bédier la di, akoz pa kroir ali ? Mé mi di é mi répète mi adrèss pa mwin bann demoune néna bon konsidérassion pou zot lang, mèm pou lé dé, mé sak bann demoune i trouv nout lang lé tro ba pou zot grandèr.

A bon antandèr, salu ! ou sak i panss nout kréol lé pa assé o pou zot.

Lézot, le moune normal, pran pa arien pou zot grad.

Mézami zot i koné bien issi La Rényon nou néna dë lang-normalman nou néna d’ot galman mé domaz zot la pèrde favèr avèk lo tan. Antouléka néna dë ni pé dir zot lé bien vivan issi dann nout péi pars néna bonpé dmoune i ansèrv kissoi inn, kissoi l’ot, kissoi inn é l’ot an mèm tan.

Inn nou la fé, lo kréol rényoné, mèm nout listoir lé kourt nou la nyabou fagote ali, aranz ali, épi final de kont komanss done ali tout zoutiy pou pèrmète ali zoué son rol de lang dann la sossyété lil bourbon épi La Rényon. L’ot lo pèp franssé la prète anou é i pass pa d’zour san ké mi romèrssyé ali… Lo azar, pa lo azar mé listoir, i vé ké lang-la la komanss konm la note dizon in kréol de Franss mé sak lé sir sé ké sé lo pèp de Franss ké la fé ali — pa an in zour — zot la mète kéktan konm nou la mète kéktan pou nou fèr nout lang rényoné.

Si zot lé dakor avèk mwin ni kontinyé, sak lé pa dakor mi kite ali lo tan k’i fo pou nou akorde nout larmonika, osinonsa nout bob épi nout kayanm.

Mé pou kossa mi di sa ? Pars dann nout lang rényoné i koz, i lir, i ékrir, i fé démonstrassion, i fé galman zoli zafèr konm fonnkèr, roman, romanss, téat, zistoir pti Zan grandyab, i fé rir, i fé pléré, épi i di gayar-gayar kozman… Mé dann franssé alor ? I koz, i lir, i ékrir, i fé démonstrassion, i fé galman zoli zafèr konm fonnkèr, roman, romans, téat, zistoir, i fé rir, i fé pléré, épi i di gayar kozman.

Donk i pé fé la mèm shoz dann lé dé lang-konm dan lé zot !-mé inn avèk in zoutiy nout pèp la fabriké, l’ot avèk in zoutiy nou la anprété mé nou néna lo droi ansèrvir pou lo bann bézwin k’inn lang la bézwin.

In gran lintrodikssion konmsa pou dir kossa o ziss ?

Pou dir lo moune i panss nout rényoné lé pa assé o pou zot, ala in kozman sinp : mové zouvriyé i di son zoutiy lé mové, bon zouvriyé i di son zoutiy lé gayar.. Mi panss zot i antrovoi oussa mi vé alé, kossa mi vé dir azot… Lé pa késtyonn défann, interdir… Zot lé lib, zot i pé ansèrv lo franssé, mé i fo pa zot i obliye nout lang promyé sé lo kréol rényoné.

Bann zansien konm mwin, konm li, konm d’ote la bataye pou done nout rényoné in statu é fors a fors zordi néna in zoutiy i done anou lo moiyin pou moiyéné. Alor lèss pa li tonbé é si in zour zot i vé lèss ali tonbé, mi rapèl azot in kozman Lo gran Joseph Bédier la di :

« Néna in sèl lang mi gingn bien parlé é sé lo kréol rényoné. »

E si Bédier la di, akoz pa kroir ali ? Mé mi di é mi répète mi adrèss pa mwin bann demoune néna bon konsidérassion pou zot lang, mèm pou lé dé, mé sak bann demoune i trouv nout lang lé tro ba pou zot grandèr.

A bon antandèr, salu !

Justin

Padport

Signaler un contenu

Inn modékri, inn ti lavi, inn komantèr ?


Témoignages - 82e année


+ Lus