Na dé foi, moin na konm l’inprésion gouvèrnman la Frans é son bann z’institision i pran a nou, bann péi l’Outre-mèr, in domi banlié. Pou kosa mi di sa ? Pars mi oi tré bien, la Frans i fé pa sak i fo pou mèt anou in pé anlèr... Na mèm dé foi moin la anvi kas mon télé si tèlman na dé shoz i énèrv amoin.

In l’égzanp : la késtionn rokin. Na in bout tan i koz dé sa. Na mèm in pé i kroi zot la fine fé lo tour la késtion, donk i fo fèr azot konfians. An débitan madam Bello avèk son résponsab poison, la anvoy in pé baladé. Pars pou èl, lo bann serfèr i koné pa La Rénion, i koné pa la mèr La Rénion, épi si zot i vé pa gingn l’aksidan, zot na ka pa rant dan lo. Fèrm lo ban ! Apré èl la komans majiné bann té riskab fé kanpagn kont èl. L’èr-la, èl lé vni aranjan vèy pa. Rofèrm lo ban ! Moin pèrsonèl, sak mi romark, sé ké na poin éspésialis rokoni isi, ni pou protèz in bann l’éspès an danzé — mi vé parl bann rokin !—, ni pou pèrmèt k’i kontinié konm k’i fo bann z’aktivité la mèr.

Pou kosa mi di sa ? Pars dimansh soir dsi Antèn Rénion, l’avé in gayar l’émision dsi la proksimité rant bann gro bébèt épi bann demoun. An parmi té i parl rokin. Lo l’émision la balad anou dann kontinan amérikin : Nou la parti dann fon la mèr avèk bann plonjèr, avèk in l’inivèrsité amérikèn, avèk bann péshèr-markèr rokin, etc. Ousa nou la parti ? Pa isi touléka. Mi pans mèm pa la parl La Rénion in sèl foi. Sa i vé bien dir sak i vé dir ! Sa i vé dir, na poin dmoun intérésan isi pou koz de sa ? Sa i vé dir l’inivèrsité la pa fé lo nésésèr pou done demoun in bon foramasion dsi rokin, pou form nout zénès, vi k’rokin, sa nou nana nou isi, épi ni pé rann sèrvis l’imanité par nout roshèrch. Lé vré, lé pa vré ?

Amoins ké ni pans i fo okip in problèm kan li lé sou nout né, kan li anpoizone nout vi, avan la pa bézoin. I vo mié prévnir ké gérir, konm in pé i di. Nou ni di pa sa ! An plis ké sa, kan tangaj i pèt, l’èr-la i fo alé rod demoun déor, sansa demoun isi mèm, demoun la vinn-sinkième komine, konm in pé i di.

NB : Bann dalon La Rivièr va éskiz amoin. Normalman, la vinn-sinkièm komine sar zot. Mé zordi, sé bann moun déor in pé i nonm konm sa.

Justin