Madam Penchard, la ministrèz l’Outre-mèr, la prézant son bidzé. Biensir, in bidzé razèr d’pint ! L’èr-la, pou ésplik lo z’afèr, pou fé pass la pilil amèr, pou fé pass lo gou l’uil de risin, èl la di, lé normal l’Outre-mèr i partisip la rédiksyon la dète. Oui, oté, èl la trouv lo toupé pou di in n’afèr konmsa ! Pars l’égzanp la solidarité, sa in n’afèr i mank pa nou ; nout l’istoir i mank pa l’égzanp konm sa. Pou pran solman dé, ni koné, l’ané 1794, la désid aboli l’ésklavaz dan l’Outre-mèr, mé nou la atann ziska 1848 pou an avoir. L’ané 1946, la vot in loi départman fransé, mé la mèt sinkant-an pou aplik pou vréman so loi-la ; Dèrnyé kou d’solidarité : Matignon 2 ! Nou té i doi an avoir in rout litoral épi in tram-trin. Zordi nou lé mèm pa sir an avoir in domi rout litoral.

Réduir la dèt, sa in mové bon l’idé, si na poin in bon plan pou rolans l’ékonomi. Pou kosa solon zot ? Pars la rolans l’ékonomi, sé galman la rolans l’anploi, la rolans l’inpo galman. La rédiksyon la dèt solman, sé la rédiksyon lo sosyal, sé plis shomaj, sé plis demoun mizèr, in séraz sintir an plis. L’èr-la, kong i mord son ké, pars si na plizanpli demoun pov, kisa i pèy l’inpo ? Pass razoir dsi in tèt san shové, mi pans pa va ramas lo poil. Mèm l’Amérik lé pa dakor èk sa, é i vé fé in l’inpo éspésyal pou bann rish pou rolans l’ékonomi. La Chine, son koté, i domann k’i arèt amèn in politik konm sa, pars la kriz lé riskab ète mondyal é tout va pèy ansanm, é bann pov épi bann rovni moiyin, sé zot va gingn plis lo shok.

Sa i fé pans amoin in dalon té apré pass pèrmi ; Konm li té i sava in pé tro vite, l’inspéktèr la d’mann ali pou réduir l’alir. Li la konpran rédi l’alir é li la aksélèr lo z’afèr, li la pèz dsi l’aksélératèr ; Lo l’inspèktèr i di ali ankor in kou "rédui l’alir !", li la rédi l’alir ankor in kou. La fé arète ali épi la di ali, out pèrmi sar pou in n’ot zour. Moin la pèr, la ministrèz l’Outre-mèr, olèrk réduir la dèt, lé riskab rédir la dèt, donk goumanté plito ké diminyé ; Réduir èk rédir la pa ditou lo mèm z’afèr.

 Justin