Si moin la fine dir kozman-la éskiz amoin pars radoté la pa solman in késtyon d’az. Donk, ala mon kozman : si ni pèrs in trou dopi La Rénion ziska dann milyé la tèr é si ni pous dési ziska fé sort lo trou l’ot koté la tèr, ni tonm dsi nout z’antipod é ni tonm dsi bannzil Hawaii . Zistoman an parmi so bannzil-la nana inn té i apèl l’il lo shat : l’avé lo shat partou, partou é an plis lo bann z’animo la vni mové… Si ou i akos an bato, out poi lé o fé.

Bann z’amérikin-avèk zot i grat pa lo popyèr !- la désid tyé lo bann shat avèk in tonn produi shimik la gaz azot. Lo shat mor, l’ariv lo ra an poundyak. Donk la gaz lo bann ra. Lo ra la fine mor, in kantité d’kantité d’fourmi l’ arivé. Kosa i fé éstèr ? Tyé lo bann fourmi ? Bin kosa v’ariv apré ? So kou isi bann z’amérikin la désid fé bann tèst, bann z’éspèryans é mi pans té par la k’i falé komansé pars konm i di dann la shanson : « Sé zis in késtyonn l’ékilib ! », donk in késtyon dir pou trouv in bon solisyon.

Si ni pran la késtyonn gaz avèk l’éfé d’sèr : in késtyon sinp ? La pa vré ditou, in késtyon konpliké é konm di lo kont pli kon ké pliké. Mé bann moun intélizans la trouv la solisyon. Lakèl ? Invant in bann z’éolyène pou kaptir lo gaz karbonik. Mé pou fé koué ? Pou fé in konpozisyon avèk sépa kèl sèl l’aliminiome. Pou mète ou ? Pou antèr dan la tèr ! Mé aprésa ? La pa riskab arfé déga sa ? Pétète oui, pétète pa ? Pars si shak problèm na son solisyon. Mé shak solisyon na son problèm… étsétéra, étsétéra, la ké lo ra.