Nana in problèm, i pass pa d’zour san k’li tourn é li rotourn dan mon tèt. Mi pans késtyon-la i mérit in séryé réfléksyon pars sa i doi angaj anou zordi pou in sosyété méyèr domin. Késtyon-la i konsèrn nout dévlopman, mé pa solman sèt bann Rényoné, mé sèt in pé tout péi dévlopman i zap azot dopi si lontan d’tan. La pa in késtyonn zalouzi, mé kan mi sot la mèr é kan mi sar dann in péi dévlopé, mon kèr i sèr kan mi pans mon péi épi nout bann péi voizin épi d’ote é d’ote ankor, l’ékonomi i ariv pa dékolé.

Kosa i fo fèr ? Sèy règ bann problèm la mizèr : problèm la fain, problèm lojman, problèm la santé toutsuit pou toutsuit. Bien sir, lé oblizé okip sa, pars la sityasion lé sak ni koné. Diminyé lo kou d’la vi, rogoumant rosours l’arzan d’moun. Bien sir ! Mé sa i pé pa dispans anou pou prépar domin, é mèm apré-domin. Dann langaz fransé, i apèl sa lo kour-tèrm, lo moiyin-tèrm épi lo lon-tèrm. Fé in kaz, sa i mèt lo tan... la vitès nana son tan, konm di d’moun lontan. Mont in l’antropriz é bien fé marsh ali, sa i mèt ankor plis lontan. Form in bon travayèr, sa i fé pa dann in zour. Défann la natir kont tout kalité kou d’zok li rosoi, sa i pran lo tan galman, é sa lé zamé fini.

Na dé shoz i pran in zour pou fèr. Na dé shoz i mèt in-an. Nana i mèt diz-an, nana i mèt sant-an. Lakèl i shoizi la-dan ? Lé drol mé sanm pou moin, l’imanité na poin lo shoi. Nana in ta z’afèr pou fèr, é si i fé pa, momandoné i ral anou an aryèr.

L’èr-la, sanm pou moin, na sak i apèl dévlopman dirab. Zot la fine antann sa ? Mé pétèt zot i pans, sa in rangèn l’apré parlé dépi lontan é i oi pa arivé. I oi pa arivé soidizan, mé désèrtin l’androi li lé an marsh. Sak lé bon, sé k’li dévir pa son do avèk lo sosyal, avèk l’ékonomi, la kiltir épi la défans l’anvironman. Dizon, shomin la sajès, shomin La Rényon la anbèk dodan.

Justin