Crise de l’eau : alerte générale à La Réunion
6 août, par180 litres d’eau par jour par personne : droit dans le mur
17 out 2017, sanm

De tou tan demoun i poz azot késtyon dsi lo rol la foré i zoué dann klima, si li zoué in rol. Mi souvien kan Paul Vergès an tan k’mèr la komine Lo Por la déside fé plant sink san mil pyé d’boi dann la komine, désèrtin la di sa va bate in pé la shalèr, mèm in pé la di va fé tonm in pé plis la plui. Donk zot la donn bann pyé d’boi in rol dsi la tanpératir, é mèm dsi la kantité la plui téi sar tonbé.
Mi koné pa si lo sink san mil pyé d’boi la donn lo rézilta désèrtin moun té i atann. Sak mi koné sé ké la komine Lo Por la pa fé sa pou la po d’patate mé, mi pans, par kroiyans pars réèlman l’avé poin pou vréman, dann tan, in téori syantifik té i pèrmète éspèr in rézilta konmsa. Lé vré, mé sak bann z’ansien té i kroi la pa fo san pour san, mèm si momandoné pèrsone i gingn pa aprouvé. I rès pou aprouvé, sansa pou amontr lo kontrèr mé tut shoz lé konmsa.
Figuir azot, mi sort lir in l’étide dsi la foré l’Amazonie. Demoun i romark la plui i ariv dé moi avan ké li doi arivé, si i baz dsi lo van i sort l’oséan – dopi la fin la sézon sèk ziska komansman la sézon la plui - é sa i konsèrn la finn moi d’séktanm ziska komansman moi d’désanm… In misyon bann z’om de syans amérikin la romark sa lé vré. Zot la romark galman si i kont dsi lo van i sort l’atlantik pou amenn la plui dopi moi d’séktanm ziska moi d’ désanm la plui noré pa di tonbé.
Alor, pou kosa la plui i tonm ? Pars, a s’ki paré, bann pyé d’boi i tir d’lo dann sol-sa i apèl lo l’évapotranspirasyon-épi sa i rotonm an plui é sé in n’afèr bann pyé d’zarb la bien bezoin pou z’ot kroisans. Donk konklizyon : sé lo bann foré zot mèm i provok so pti sézon la plui, mé si sa lé vré, sa i poz in késtyon sèryé : si i kontinyé défrish bann foré konm l’apré fé, lé riskab an avoir in mové konsékans dsi lo klima-pa arienk dann l’amazonie, dann l’afrik galman épi in pé tout z’androi nana gran gran foré l’om l’apré ataké.
An touléka, i diré bien la foré la pa solman in gran rézèrvoir pou l’éstokaj karbone, mé an plis èl n’oré in rol pou zoué dann lo klima. L’èr-la, si lé bien vré sak bann z’om de syans i di tout bann moun i plant bann pyé d’zarb in pé partou dsi la tèr zot noré rézon san pour san.
180 litres d’eau par jour par personne : droit dans le mur
Mézami, néna inn-dé zour in bone surpriz téi atann bann zékoutèr la promyèr radio nout péi. Apré shak zoinal parlé, la fé la météo… konm dabitid (…)
In kozman pou la rout
Réaliser en dix ans des progrès qui auraient nécessité un siècle
L’île-fracture : l’aménagement en question (3/5)
Alerte lancée par le Programme alimentaire mondial
Mézami so matin l’ariv amwin d’ékoute in radio épi toudinkou in sobatkoz la pété. Rant sak i di mourong sé in bon nouritir é sak i di sa lé nil (…)
Impact de conflits lointains dans un pays insulaire dépendant de lointaines importations
Combattre les causes du chômage de masse
Alliance entre Paris et Tereos pour exploiter au maximum les planteurs en recourant à l’argent public pour acheter la paix sociale ?
Derrière les fuites dans les réseaux, des choix politiques
Accélération de la crise du système néocolonial