Médam zé mésyé shèr kamarad vi ké sa lé a l’ord di zour pou nout rofléksyon. Zot i koné fitintan nout parti la gingn lokazyon mète an pratik désèrtin mo-d’ord difisil pou demoun apliké : kisoi bann militan, kisoi bann dirizan zot mèm, kisoi bann travayèr, kisoi bann rézistan.
Mi souveien kan la lans lo mod’ord l’otonomi, téi falé oir bann la droit lové an gèp avèk zot bann nèrvis a tou-fèr, avèk lé zonm de loi, avèk lo ladministrasyon ni pé dir kolonyal. Sak la suiv lo fime dsi Simon Lagarrigue la antann bann parol vré di par sak té i lite kont la dominasyon épi la roprésyon par in éta-gouvèrnman in péi plis dé san foi pli gran é pli péplé ké nou, é in kantité d’foi pli for ké nou.

Kosa i pé fé kan Sin-Pyèr laba tout bann fors réprésyon lé konsantré arienk pou falsifyé lo sifraz inivèrsèl. Kan la mèm shoz téi éspass dann Sin-dni l’ané 1959, Lo Por l’ané 1962 épi shak foi l’avé in zéléksyon, shak foi la parol lo pèp té krazé. Mé malgré sa bann militan té la pou rézis avèk zot shanté lo maloya, zot parol lo diskour politik, pou konbate konm i gingn avèk lo pé d’moiyin zot l’avé kont bann fors réprésyon.

Sak la rogard lo fime dsi Simon Lagarrigue, mèrkrodi soir, dsi Rényon promyèr, mi pans i pé dir zot l’aprann dé shoz inportant. Mi pans zot l’aprosh in pé kosa lété la réprésyon kont parti kominis é son bann militan épi bann travayèr i aksèp pa la dominasyon l’éta kolonyal.
Simon Lagarrigue, ou la parti in n’ot koté, mé mi pans sak ou la sémé i pé pa rèss lontan dan la tèr san poussé.