Ni antann souvan parl lo “Marion Dufresne”. Sa in bato fransé, mèm li apartien l’Éta fransé par l’fèt le TAAF sé son propriyétèr. Kosa li fé bato-la ? Li fé lo ravitayman avèk sak i apèl lo bann zil Ostral-Crozet, Kerguélèn, Amsterdam, Sin-Pol. In foi mèm, mi ansouvien, li la parti, si mi tronp pa, port sokour Madégascar pars lo péi l’avé gingn in kou d’siklone inkroiyab. I paré li sirvèy galman bann péshèr maron i pèsh dan léspas marin fransé san an avoir lo droi. Anfin, pli fransé ké li na poin.

Donk li aplik bann loi fransé ? Sèt-la, la pa si sir ké sa. Dabor pars sé la CMA CGM ki okip ali késtyonn larméman. Aprésa, li lé marké dann "registre international français", in sort paviyon konplézans i pèrmèt ali dé shoz ké la marine nasyonal i pé pa, konm anbosh dé tyèr zétranzé dan son lékipaj épi pa pèy toulmoun parèy. In légzanp : nana trèz malgash dann lékipaj é banna na in pé tout kalifikasyon. La plipar nana métyé kalifyé, mé i tienbo pa kont de sa, tout lé anboshé konm matlo. Zot salèr lé pli ba ké sèt tou lé zot é na poin pèrsone pou di arien.

Mèm bann malgash i koz pa, pars si zot la réklamé, zot lé sir pi gingn tavay dsi lo “Marion Dufresne”, mèm dsi d’ot bato. Pou zot, sa lé pli préférab ké rès a-tèr é pa gingn in moné. Sré kant mèm bon l’Éta i mèt in pé son né la-dan, pars moin lé sir é sèrtin li pèy plin po, alé oir bann marin malgash zot i toush arienk in pti salèr. Soi l’Éta i gnor, soi li lé o kouran. Si li gnor, i fo li ransègn ali, si li lé o kouran, sé in éskandal d’Éta.

NB : Lé domaj l’Éta fransé sré konplis d’in n’afèr konm sa. Solman, sa lé pa nouvo. Dan bann zané 1980, la SNCF la anbosh in kantité — plis mil ! — marokin kalifyé vi k’zot té i travay dann shominn fèr zot péi. I paré zot té i gingn in salèr pli mini ké lo minimom épi zot té i mont pa an grad. Zordi, na plis ui san i fé in prosé la SNCF, é si zot la gagné, la konpagni i sava kaské, konm in pé i di.

Justin